Wykonując próbę SISI, prosi się pacjenta, aby sygnalizował
W próbie SISI (Short Increment Sensitivity Index) rzeczywiście prosimy pacjenta, żeby sygnalizował chwilowy przyrost głośności tonu. Cała idea tego badania polega na ocenie tzw. zdolności różnicowania małych zmian natężenia dźwięku, najczęściej o 1 dB, na tle tonu ciągłego podanego na poziomie nadprogowym (zwykle około 20 dB powyżej progu słyszenia dla danej częstotliwości). Jeżeli ucho potrafi wychwycić te bardzo małe, krótkotrwałe przyrosty głośności, to wynik testu SISI będzie wysoki, co jest charakterystyczne dla niedosłuchów ślimakowych z rekrutacją głośności. Z mojego doświadczenia to badanie jest jednym z ważniejszych elementów różnicowania niedosłuchu przewodzeniowego i odbiorczego, szczególnie przy podejrzeniu uszkodzenia ślimaka. W praktyce pacjent słyszy stały ton, a my co kilka sekund „dorzucamy” krótki impuls podnoszący głośność o 1 dB. Zadaniem pacjenta jest nacisnąć przycisk lub zgłosić, kiedy zauważy ten krótki skok. W audiologii przyjmuje się, że wynik powyżej ok. 70–80% rozpoznanych przyrostów świadczy o obecności rekrutacji, czyli nienormalnie szybkiego wzrostu głośności przy niewielkim zwiększaniu natężenia. To jest zgodne z klasycznymi standardami badań nadprogowych opisywanymi w podręcznikach audiologii klinicznej. W dobrze prowadzonym gabinecie test SISI wykonuje się przy kilku częstotliwościach (np. 1, 2, 4 kHz), zawsze na uchu gorzej słyszącym lub tym, które chcemy dokładniej zdiagnozować. Takie podejście pomaga w doborze odpowiednich ustawień aparatów słuchowych i w ocenie, czy pacjent będzie miał tendencję do szybkiego odczuwania dźwięków jako zbyt głośne. Moim zdaniem znajomość interpretacji SISI to jedna z tych rzeczy, które naprawdę odróżniają technika z dobrym wyczuciem klinicznym od kogoś, kto tylko „klika” w audiometr.
Próba SISI należy do tzw. badań nadprogowych, czyli takich, w których nie interesuje nas tylko próg słyszenia, ale zachowanie ucha przy dźwiękach głośniejszych od progu. Kluczowe jest tu zrozumienie, że w tym teście absolutnie nie badamy stałej głośności tonu ani zaniku słyszalności, ani też zmiany wysokości (częstotliwości) dźwięku. W próbie SISI pacjent przez cały czas słyszy ton o stałej częstotliwości i stałym poziomie bazowym, a my co pewien czas dokładamy bardzo mały, krótki przyrost natężenia, zwykle o 1 dB. Zadaniem pacjenta jest wykrycie właśnie tego chwilowego przyrostu głośności, a nie jakiejkolwiek innej zmiany. Błędne skojarzenie z „zanikiem słyszalności tonu” wynika często z mylenia SISI z badaniami typu tone decay czy z testami zmęczeniowymi, gdzie faktycznie obserwuje się zanik percepcji tonu w czasie. W SISI nic nie ma zanikać – ton podstawowy cały czas jest obecny, a my sprawdzamy, czy ucho wychwyci mały skok natężenia. Podobnie pomyłka ze „stałą głośnością tonu” bierze się z tego, że część osób myśli o klasycznej audiometrii tonalnej, gdzie szukamy progu, ale tam nie prosimy pacjenta o reakcję na stabilność bodźca, tylko na samo jego usłyszenie. Z kolei odpowiedź sugerująca „zmianę wysokości tonu” dotyczy zupełnie innego typu badań – to byłoby testowanie rozdzielczości częstotliwościowej, a nie czułości na zmiany natężenia. W audiologii rozdzielamy wyraźnie badania progu słyszenia, badania nadprogowe natężeniowe (jak SISI, LDL, rekrutacja) oraz testy związane z częstotliwością. Dobra praktyka kliniczna wymaga, żeby zawsze kojarzyć SISI z rekrutacją głośności i uszkodzeniem ślimakowym, a nie z zanikaniem tonu czy zmianą barwy lub wysokości dźwięku. Jeśli w głowie trzyma się prostą zasadę: SISI = wrażliwość na małe przyrosty natężenia na tle stałego tonu, to ryzyko takich pomyłek naprawdę mocno spada.