Który składnik żywności pełni funkcję budulcową w organizmie człowieka?
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - przetwórca ryb (SPC.05).
Funkcję budulcową w organizmie człowieka pełnią białka. Z aminokwasów, na które organizm rozkłada białka z pożywienia, budowane są nowe białka tkanek - mięśni, skóry, narządów - a także enzymy, hormony i przeciwciała.
Reguła do zapamiętania: białka - funkcja budulcowa, tłuszcze i cukrowce (węglowodany) - funkcja energetyczna, witaminy i składniki mineralne - funkcja regulująca. Białka mogą też dostarczać energii, ale nie jest to ich główna rola.
Ryby są cennym źródłem pełnowartościowego białka, czyli zawierającego wszystkie aminokwasy niezbędne, których organizm nie potrafi wytworzyć sam. To jeden z powodów, dla których produkty rybne poleca się w zdrowym żywieniu.
Najczęstszy błąd w tym pytaniu to pomylenie funkcji budulcowej z energetyczną albo regulującą.
Tłuszcze są przede wszystkim skoncentrowanym źródłem energii i nośnikiem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Wchodzą w skład błon komórkowych, ale za podstawowy składnik budulcowy się ich nie uważa. W rybach ważne są tłuszcze z kwasami omega-3, cenione za działanie prozdrowotne.
Witaminy pełnią funkcję regulującą - biorą udział w przemianach zachodzących w organizmie, ale nie budują tkanek. Organizm potrzebuje ich w bardzo małych ilościach.
Cukrowce, czyli węglowodany, są głównym i najszybciej dostępnym źródłem energii, np. dla mózgu i mięśni - ich rola jest energetyczna, nie budulcowa.
Poprawne są białka: to z nich organizm buduje i odnawia własne tkanki. Zapamiętaj podział składników według funkcji - budulcowa, energetyczna, regulująca - bo pojawia się w wielu pytaniach o wartość odżywczą żywności.