Której choroby dotyczą objawy przedstawione na ilustracji?
A. Grzybicy wapiennej.
B. Choroby woreczkowej.
C. Zgnilca europejskiego.
D. Zgnilca amerykańskiego.
To zdjęcie bardzo dobrze oddaje klasyczny objaw zgnilca amerykańskiego, czyli ciągliwą, kleistą masę powstałą z rozkładających się larw. W praktyce taki test zapałczany (patyczkowy) jest często używany przez pszczelarzy do szybkiego rozpoznania tej choroby w terenie – masa larwalna ciągnie się wtedy w nitki nawet na kilka centymetrów. To jest bardzo charakterystyczne dla zgnilca amerykańskiego, bo w innych chorobach czerwiu nie spotyka się aż takiej lepkości albo typowego zapachu kleju stolarskiego. Z mojego doświadczenia wynika, że rozpoznanie tej choroby na wczesnym etapie jest kluczowe, bo później kolonia praktycznie nie ma szans na przeżycie i zgodnie z przepisami weterynaryjnymi (choćby Rozporządzenie MRiRW z 2016 r.) ul zwykle się pali. Praktyka branżowa mówi, że zawsze przy podejrzeniu tej choroby należy skontaktować się z powiatowym lekarzem weterynarii i odizolować rodzinę pszczelą. Co ważne, zgnilec amerykański jest chorobą zwalczaną z urzędu w Polsce, więc każdy przypadek musi być zgłoszony. Dla mnie, jako pszczelarza, świadomość objawów i szybkie reagowanie to podstawa utrzymania zdrowego pasieczyska. Takie zdjęcia powinny się pojawiać częściej podczas szkoleń, bo nic tak nie wbija wiedzy w głowę jak praktyczny przykład.
Patrząc na tę ilustrację, można łatwo się pomylić, zwłaszcza jeśli nie miało się wcześniej do czynienia z objawami różnych chorób czerwiu. Grzybica wapienna zwykle powoduje obecność twardych, białych lub szarych mumii w komórkach – larwy są wtedy przekształcone w charakterystyczne, kredowobiałe formy, łatwe do wyjęcia i nie tworzą żadnej ciągliwej masy. Z kolei zgnilec europejski najczęściej prowadzi do rozrzedzenia i zgniłego zapachu czerwiu, ale nie pojawia się ta charakterystyczna lepka konsystencja – masa larwalna raczej się rozpada niż ciągnie. Choroba woreczkowa objawia się natomiast przez obecność przezroczystych, workowatych osłonek wokół larw, które zupełnie nie przypominają ciągliwej, brązowej masy; larwy są wtedy wyraźnie oddzielone od ścianek komórki i mają konsystencję galaretowatą. Typowy błąd myślowy polega na utożsamianiu wszelkich zmian w wyglądzie czerwiu z grzybem lub wirusem, tymczasem podstawą rozpoznania zgnilca amerykańskiego jest właśnie test zapałczany – żadna inna choroba pszczół nie daje takiej reakcji. Praktyka pokazuje, że brak znajomości tych subtelnych różnic prowadzi do opóźnienia reakcji i potencjalnie groźnych skutków dla całej pasieki. Warto wyrobić sobie nawyk dokładnego oglądania plastrów i korzystania z prostych testów diagnostycznych, bo tylko tak można wcześnie wykryć problem i wdrożyć odpowiednie środki zaradcze, zgodnie z wytycznymi pszczelarskimi i weterynaryjnymi.