Które elemnty wyposażenia krosna przedstawione są na rysunku?
Na rysunku widać czółenka, czyli elementy wyposażenia krosna służące do przenoszenia wątku przez przesmyk między nićmi osnowy. Ich wydłużony, lekko łódkowaty kształt, zaostrzone końce i miejsce na cewkę albo nawojkę z przędzą są bardzo charakterystyczne. W praktyce czółenko musi przesuwać się płynnie, bez haczenia o nici osnowy, dlatego powinno być gładkie, dobrze wyważone i bez uszkodzeń na krawędziach. Moim zdaniem to jeden z tych elementów, które najłatwiej rozpoznać, jeśli chociaż raz widziało się pracę na krośnie ręcznym. W dobrych praktykach tkackich zwraca się uwagę, żeby dobrać czółenko do szerokości tkaniny, grubości wątku i rodzaju pracy. Do gobelinu czy tkania dekoracyjnego używa się czasem prostszych czółenek lub igieł tkackich, ale zasada jest podobna: wątek trzeba równomiernie wprowadzić i nie naruszyć układu osnowy. Prawidłowe czółenko ułatwia zachowanie równego brzegu tkaniny i stałej gęstości wątku, co potem widać w jakości całego wyrobu.
Na zdjęciu nie pokazano rozpinki, chwytaków ani krzyżulców, choć wszystkie te nazwy są związane z tkactwem i przez to mogą się trochę mieszać. Rozpinki, nazywane też czasem rozpieraczami albo templem, służą do utrzymywania właściwej szerokości tkaniny podczas tkania. Mają za zadanie przeciwdziałać ściąganiu brzegów wyrobu do środka. Ich wygląd jest inny: zwykle są to elementy rozporowe, często z końcówkami zaczepiającymi brzegi tkaniny, a nie podłużne narzędzia przypominające łódki. Chwytaki występują w krosnach bezczółenkowych i przejmują funkcję przenoszenia wątku, ale technicznie nie są tym samym co czółenka. W nowoczesnych krosnach chwytakowych wątek jest podawany przez specjalny mechanizm, a nie przez klasyczne drewniane czółenko z cewką. Krzyżulce natomiast kojarzą się z utrzymaniem krzyża osnowowego, czyli porządku kolejnych nitek osnowy przy przygotowaniu krosna. To raczej pręty lub listwy organizujące osnowę, a nie narzędzie do przerzucania wątku. Typowy błąd polega na tym, że patrzy się tylko na ogólne skojarzenie z krosnem, zamiast rozpoznać funkcję i kształt elementu. Tutaj właśnie kształt jest kluczowy: smukłe, wydłużone, zaostrzone korpusy z miejscem na nawój wątku jednoznacznie wskazują na czółenka. Z mojego doświadczenia warto zapamiętać prostą zasadę: czółenko przenosi wątek, rozpinka trzyma szerokość tkaniny, krzyżulce porządkują osnowę, a chwytaki dotyczą głównie krosien bezczółenkowych.