Oblicz ścisłość dzianiny rządkową (Pv) i kolumienkową (Ph) wiedząc, że wysokość rządka wynosi 4 mm, a szerokość kolumienki wynosi 5 mm.
W tym zadaniu kluczowe jest rozumienie, że ścisłość dzianiny podaje się jako liczbę oczek, rządków albo kolumienek przypadających na umowną długość pomiarową, tutaj 100 mm. Jeżeli wysokość jednego rządka wynosi 4 mm, to w odcinku 100 mm zmieści się 100 mm : 4 mm = 25 rządków, czyli Pᵥ = 25 oczek/100 mm. Analogicznie, jeśli szerokość jednej kolumienki wynosi 5 mm, to 100 mm : 5 mm = 20 kolumienek, czyli Pₕ = 20 oczek/100 mm. Dlatego poprawny wynik to Pᵥ = 25 oczek/100 mm oraz Pₕ = 20 oczek/100 mm. W praktyce takie obliczenia są bardzo ważne przy kontroli jakości dzianin, bo ścisłość wpływa na rozciągliwość, masę powierzchniową, wygląd wyrobu i zużycie przędzy. Moim zdaniem to jeden z tych parametrów, które warto liczyć odruchowo, bo w dziewiarstwie od razu pokazuje, czy dzianina jest zbyt luźna, zbyt zbita, czy mieści się w założeniach technologicznych. Dobrą praktyką branżową jest wykonywanie pomiaru na próbce ustabilizowanej, bez nadmiernego naciągania, najlepiej w kilku miejscach i potem uśrednienie wyniku. Wtedy wynik jest bardziej wiarygodny, a nie taki przypadkowy z jednego punktu materiału.
Błędne wyniki w tym zadaniu najczęściej biorą się z pomylenia zależności między wymiarem pojedynczego elementu dzianiny a ścisłością. Ścisłość nie jest po prostu podaną wysokością rządka ani szerokością kolumienki, tylko informacją, ile takich elementów mieści się na odcinku 100 mm. Trzeba więc zastosować działanie odwrotne: 100 mm dzielimy przez wymiar jednego rządka albo jednej kolumienki. Przy wysokości rządka 4 mm otrzymujemy 25 rządków na 100 mm, a przy szerokości kolumienki 5 mm otrzymujemy 20 kolumienek na 100 mm. Wyniki typu Pᵥ = 20 i Pₕ = 15 są za małe, bo sugerują, że rządki oraz kolumienki są większe niż podano w treści. Z kolei wartości 30/25 albo 35/30 są za duże i oznaczałyby drobniejszą, bardziej zagęszczoną dzianinę, niż wynika to z wymiarów 4 mm i 5 mm. Typowy błąd to liczenie na oko albo dodawanie stałej liczby oczek bez sprawdzenia jednostek. Czasem ktoś też zamienia miejscami ścisłość rządkową i kolumienkową, bo oznaczenia Pᵥ i Pₕ wyglądają podobnie. W praktyce technologicznej byłoby to problematyczne, ponieważ inna ścisłość oznacza inną stabilność wymiarową, inną pracę dzianiny na ciele i inne zużycie przędzy. Z mojego doświadczenia najlepiej zawsze zapisać sobie prostą zasadę: im mniejszy wymiar pojedynczego rządka lub kolumienki, tym większa ścisłość na 100 mm. To szybko eliminuje większość pomyłek.