Raport osnowowy w tkaninie to
Raport osnowowy w tkaninie oznacza najmniejszą liczbę nitek osnowy, po której układ przeplotów zaczyna się powtarzać w kierunku szerokości tkaniny. To ważne słowo to właśnie najmniejsza, bo raport splotu opisuje podstawowy, powtarzalny moduł budowy tkaniny, a nie całą liczbę nitek widoczną na rysunku czy w wyrobie. Osnowa to nitki biegnące wzdłuż tkaniny, zwykle równolegle do krajki, natomiast wątek jest wprowadzany poprzecznie. W praktyce, kiedy projektuje się splot płócienny, skośny albo atłasowy, trzeba wiedzieć, po ilu nitkach osnowy powtórzy się ten sam porządek unoszenia i opuszczania nitek. Moim zdaniem to jedna z podstawowych rzeczy w analizie tkaniny, bo bez poprawnego wyznaczenia raportu łatwo źle narysować splot, źle ustawić nicielnice albo pomylić wyróżnik tkaniny. W dokumentacji technologicznej i dobrych praktykach tkackich raport podaje się jako minimalny powtarzalny fragment, dzięki czemu można potem prawidłowo planować nawlekanie osnowy, dobór wiązania oraz ocenę wyglądu powierzchni tkaniny.
W tym pytaniu łatwo pomylić dwa kierunki budowy tkaniny: osnowę i wątek. Osnowa to układ nitek biegnących wzdłuż wyrobu, najczęściej są one napięte na krośnie i stanowią bazę, przez którą przeprowadzany jest wątek. Wątek biegnie poprzecznie i tworzy kolejne rządki przeplotu. Dlatego raport osnowowy nie może być liczony według nitek wątku, nawet jeśli na rysunku splotu widzimy kratkę i obie strony wyglądają podobnie. To częsty błąd, bo uczniowie patrzą na schemat bardziej jak na zwykłą siatkę, a nie jak na zapis dwóch różnych układów nitek. Trzeba też uważać na słowo największa. Raport splotu nie jest największym znalezionym fragmentem ani maksymalną liczbą nitek, które można objąć analizą. Raport to najmniejszy fragment, który po powtórzeniu daje cały układ przeplotów. Właśnie dlatego w technologii tkanin mówi się o minimalnej liczbie nitek osnowy i minimalnej liczbie nitek wątku potrzebnych do odtworzenia splotu. Gdyby przyjąć największą liczbę, opis byłby niepraktyczny, bo każdą tkaninę można by opisywać coraz większym kawałkiem, co nie ma sensu przy projektowaniu, nawlekaniu osnowy czy opracowywaniu rysunku dyspozycyjnego. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać to tak: raport osnowowy dotyczy osnowy, czyli kierunku wzdłużnego, a raport zawsze szuka najmniejszego powtarzalnego modułu. Taka zasada porządkuje analizę splotów i pomaga nie mieszać pojęć przy tkaninach płóciennych, skośnych i atłasowych.