Serweta wykonana z nici bawełnianych waży 0,5 kg. Kilogram nici kosztuje 15 zł. Barwienie nici na zamówiony przez klienta kolor, kosztuje 25 zł za kilogram. Oblicz, ile będą kosztowały barwione nici potrzebne do wykonania serwety?
W tym zadaniu kluczowe jest to, że liczymy koszt barwionych nici, czyli razem cenę samej przędzy bawełnianej i koszt jej barwienia. Serweta waży 0,5 kg, więc przyjmujemy, że do jej wykonania potrzeba 0,5 kg nici. Kilogram nici kosztuje 15 zł, a barwienie 1 kg tych nici kosztuje 25 zł. Najpierw trzeba zsumować koszt jednostkowy: 15 zł/kg + 25 zł/kg = 40 zł/kg. Dopiero potem mnożymy przez masę potrzebną na wyrób: 40 zł/kg × 0,5 kg = 20 zł. Dlatego poprawny wynik to 20 zł. W praktyce rękodzielniczej taka kalkulacja jest bardzo ważna, bo klient często pyta o koszt materiału przed rozpoczęciem pracy. Moim zdaniem najlepiej zawsze liczyć cenę za pełny kilogram lub metr, a potem proporcjonalnie przeliczać na rzeczywiste zużycie. To dobra praktyka kosztorysowania: oddzielamy koszt surowca, koszt usługi wykończalniczej, a na końcu mnożymy przez ilość potrzebną do konkretnego wyrobu.
Jeśli wynik wyszedł inny niż 20 zł, najczęściej problem polega na pominięciu proporcji albo na potraktowaniu ceny za kilogram tak, jakby dotyczyła całej serwety bez przeliczenia na masę 0,5 kg. W tym zadaniu nie kupujemy ani nie barwimy pełnego kilograma nici, tylko ilość potrzebną do wykonania serwety, czyli pół kilograma. Dlatego zarówno koszt nici, jak i koszt barwienia trzeba odnieść do tej samej masy. Wynik 15 zł oznaczałby policzenie tylko ceny 1 kg nici, bez barwienia i bez uwzględnienia, że potrzeba tylko 0,5 kg. To jest typowy błąd, gdy ktoś patrzy tylko na pierwszy koszt podany w treści. Wynik 25 zł odnosi się do barwienia pełnego kilograma, więc też nie pasuje, bo pomija cenę nici oraz masę serwety. Z kolei 33 zł sugeruje chaotyczne mieszanie danych, na przykład częściowe dodanie kosztów bez konsekwentnego przeliczenia jednostek. W kalkulacji materiałowej trzeba pilnować jednostek: zł/kg mnożymy przez kg, wtedy otrzymujemy zł. Dobra praktyka w branży włókienniczej i rękodzielniczej jest taka, żeby najpierw ustalić pełny koszt jednostkowy surowca po obróbce, tutaj 40 zł za kilogram barwionych nici, a dopiero potem przeliczyć go na realne zużycie. To proste, ale w kosztorysach bardzo łatwo się na tym potknąć, szczególnie przy małych wyrobach jak serweta, próbka, aplikacja czy element dekoracyjny.