Tkaniny o którym wyróżniku nie można wykonać na krośnie przedstawionym na rysunku?
W tym zadaniu najważniejsze jest rozpoznanie możliwości krosna, a nie samo zapamiętanie symbolu splotu. Na rysunku widać krosno z układem nicielnic pozwalającym praktycznie na wykonanie splotów wymagających do 4 nicielnic, czyli np. płótna $\frac{1}{1}$ oraz skośnych czteronitkowych typu $\frac{1}{3}$ Z i $\frac{3}{1}$ S. Natomiast wyróżnik $\frac{1}{4}(3)$ oznacza splot atłasowy pięcionitkowy, gdzie raport obejmuje 5 nitek, a liczba w nawiasie określa przesunięcie punktów przeplotu, tu skok 3. Taki splot wymaga co najmniej 5 nicielnic, bo każda nitka osnowy w raporcie musi mieć osobne sterowanie. Na krośnie pokazanym na zdjęciu tego nie uzyskamy poprawnie bez uproszczeń albo zmiany konstrukcji urządzenia. W praktyce warsztatowej zawsze sprawdza się zgodność: raport splotu, liczba nicielnic, sposób nawleczenia i podwiązanie pedałów. Moim zdaniem to jest jedna z tych rzeczy, które najlepiej widać przy realnym krośnie: nawet ładny projekt tkaniny nie zadziała, jeśli mechanizm nie da rady utworzyć potrzebnego przesmyku.
Jeśli wybrano inny wyróżnik niż $\frac{1}{4}(3)$, to najpewniej pomylono sam wygląd splotu z wymaganiami technicznymi krosna. Splot płócienny $\frac{1}{1}$ jest najprostszy, ma naprzemienne przeplatanie osnowy i wątku, więc da się go wykonać nawet na bardzo prostym układzie nicielnic. Na krośnie z większą liczbą nicielnic też można go zrobić, po prostu część możliwości maszyny zostaje niewykorzystana. Wyróżniki $\frac{1}{3}$ Z oraz $\frac{3}{1}$ S odnoszą się do splotów skośnych czteronitkowych. Litery Z i S określają kierunek skosu, czyli wizualny przebieg prążka na powierzchni tkaniny, a nie liczbę nicielnic ponad możliwości krosna. Takie sploty są typowe dla krosien czteronicielnicowych i przy poprawnym nawleczeniu oraz podwiązaniu można je wykonać bez większego problemu. Błąd często bierze się stąd, że uczeń widzi ułamek $\frac{1}{3}$ albo $\frac{3}{1}$ i zakłada, że chodzi wyłącznie o proporcję pokrycia osnowowego lub wątkowego, a zapomina o raporcie splotu. Wyróżnik $\frac{1}{4}(3)$ to już inna sprawa, bo opisuje splot atłasowy pięcionitkowy. Raport ma 5 nitek, a skok 3 ustawia rozłożenie punktów związania. Do jego prawidłowego wykonania potrzeba pięciu niezależnie sterowanych grup osnowy. Dobra praktyka w tkactwie jest prosta: przed rozpoczęciem pracy sprawdza się kartę splotu, liczbę nicielnic, kolejność przewlekania przez struny nicielnicowe i możliwości tworzenia przesmyku. Bez tego można przygotować osnowę, a potem okazać się, że krosno zwyczajnie nie obsłuży danego projektu.