Wyroby dekoracyjne z wełny charakteryzują się wysoką
Wełna w wyrobach dekoracyjnych jest ceniona przede wszystkim za wysoką sprężystość i puszystość. Sprężystość oznacza, że włókno po zgnieceniu albo odkształceniu dość dobrze wraca do pierwotnego kształtu. W praktyce ma to duże znaczenie przy makatkach, gobelinach, pomponach, frędzlach, runie dywanowym czy ozdobnych elementach z przędzy czesankowej, bo wyrób nie wygląda od razu na zbity i „zmęczony”. Puszystość wynika z budowy włókna wełnianego, jego karbikowatości oraz zdolności do zatrzymywania powietrza między włóknami. Dzięki temu dekoracje są miękkie, pełne objętości i mają przyjemny, ciepły wygląd. Moim zdaniem to jedna z tych cech, które widać od razu, nawet bez badań laboratoryjnych. W dobrej praktyce branżowej dobiera się wełnę właśnie wtedy, gdy ważna jest plastyczność, miękkość, efekt przestrzenny i ładne układanie się przędzy. Oczywiście wełna ma też inne właściwości, na przykład pochłania wilgoć, ale przy wyrobach dekoracyjnych najczęściej liczy się efekt wizualny i dotykowy: sprężyste, puszyste włókno daje ładniejszą fakturę i lepiej pracuje w rękodziele.
W tym pytaniu łatwo pomylić cechy ogólne wełny z tymi, które są najważniejsze dla wyrobów dekoracyjnych. Wełna rzeczywiście ma pewną wytrzymałość, ale nie jest ona główną cechą wyróżniającą ozdoby wykonane z tego surowca. W porównaniu z wieloma włóknami syntetycznymi, na przykład poliestrem czy poliamidem, jej odporność mechaniczna nie jest aż tak dominująca, zwłaszcza przy tarciu albo działaniu wilgoci. Dlatego zestawienie sprężystości z wytrzymałością brzmi technicznie sensownie, ale nie trafia w sedno zastosowania dekoracyjnego. Jeszcze bardziej myląca jest sztywność. Wyroby z wełny zwykle kojarzymy z miękkością, puszystą okrywą, dobrą układalnością i ciepłym chwytem, a nie z twardą, sztywną strukturą. Jeśli dekoracja z wełny staje się sztywna, to często wynika to z dodatkowego wykończenia, spilśnienia, klejenia albo zbyt mocnego zbicia materiału, a nie z typowej, pożądanej cechy samej wełny. Higroskopijność także jest prawdziwą właściwością wełny, bo włókno potrafi pochłaniać wilgoć z otoczenia. Jednak w kontekście dekoracji nie ona jest najważniejsza. Typowy błąd polega na tym, że uczeń zapamiętuje listę cech surowca i wybiera każdą poprawnie brzmiącą parę. Tutaj trzeba patrzeć praktycznie: co sprawia, że wełniana ozdoba wygląda pełniej, miękko i estetycznie. Najlepiej opisują to sprężystość i puszystość.