Z którego surowca powinna być wykonana tkanina, która będzie spilśniana?
Tkanina przeznaczona do spilśniania powinna być wykonana z surowca wełnianego, bo włókna wełny mają specyficzną budowę powierzchniową: łuski keratynowe. Pod wpływem wilgoci, ciepła, tarcia i często lekko zasadowego środowiska te łuski zaczynają się zaczepiać o siebie, a włókna przesuwają się głównie w jednym kierunku. W efekcie wyrób kurczy się, zagęszcza i tworzy bardziej zwartą, filcową strukturę. W praktyce wykorzystuje się to przy wykończaniu sukna, filcu technicznego, koców, elementów odzieży wierzchniej czy tkanin dekoracyjnych. Moim zdaniem to jedna z tych właściwości włókien, którą naprawdę warto kojarzyć z praktyką, a nie tylko z definicją. Dobra praktyka branżowa polega na tym, żeby przed planowanym spilśnianiem dobrać odpowiedni udział wełny, kontrolować temperaturę, czas obróbki, wilgotność oraz intensywność mechanicznego działania. Zbyt mocne spilśnianie może zniekształcić wyrób, a zbyt słabe nie da oczekiwanej zwartej powierzchni. Dlatego surowiec wełniany jest tu wyborem właściwym i technologicznie uzasadnionym.
Przy spilśnianiu łatwo pomylić zwykłe kurczenie się materiału z rzeczywistym filcowaniem, a to nie jest to samo. Bawełna może się skurczyć podczas prania lub obróbki na mokro, szczególnie gdy tkanina nie była odpowiednio ustabilizowana, ale jej włókna celulozowe nie mają łuskowej budowy typowej dla wełny. Nie zaczepiają się więc o siebie w taki sposób, aby powstała trwała, zbita struktura filcowa. Można uzyskać zagęszczenie albo zmianę chwytu, ale nie klasyczne spilśnienie w sensie technologicznym. Włókna poliestrowe i polipropylenowe też nie są dobrym wyborem do takiego procesu, bo są włóknami syntetycznymi o gładkiej powierzchni i dużej odporności na działanie wilgoci. Poliester można termicznie stabilizować, teksturować albo nadawać mu różne wykończenia, ale samo spilśnianie nie przebiega jak w wełnie. Polipropylen dodatkowo ma niską chłonność wilgoci i dość specyficzne zachowanie cieplne, więc tym bardziej nie tworzy naturalnej struktury filcowej. Typowy błąd myślowy polega na tym, że jeśli materiał robi się grubszy, bardziej zbity albo zmienia wygląd po obróbce, to od razu uznaje się to za spilśnienie. W technologii włókienniczej ważna jest jednak przyczyna zjawiska: w przypadku spilśniania kluczowe są łuski włókien wełnianych, ich sprężystość, higroskopijność oraz reakcja na tarcie w środowisku wilgotnym i ciepłym. Dlatego przy projektowaniu tkaniny do takiego wykończenia dobiera się przede wszystkim surowiec wełniany, ewentualnie mieszanki z dużym udziałem wełny, jeżeli oczekiwany efekt ma być słabszy lub bardziej kontrolowany.