Który wkręt należy zastosować do wykonania połączenia elementów, jeżeli otwory pod wkręt wykonano wiertłem przedstawionym na ilustracji?
A. Wkręt 4.
B. Wkręt 3.
C. Wkręt 2.
D. Wkręt 1.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2021 (arkusz A.13-SG-21.06).
W tym zadaniu chodzi o dopasowanie wkrętu do kształtu otworu wykonanego specjalnym wiertłem. Właściwy jest wkręt 4, ponieważ jego geometria odpowiada otworowi przygotowanemu takim narzędziem: część prowadząca otworu pasuje do rdzenia wkrętu, szersza część do jego gładkiego trzpienia lub łba, a ewentualne pogłębienie pozwala na prawidłowe osadzenie główki. W praktyce stolarskiej takie dopasowanie jest bardzo ważne, bo wkręt nie powinien rozpychać materiału na siłę. Szczególnie przy płytach wiórowych, MDF i elementach meblowych łatwo o pęknięcie krawędzi albo wybrzuszenie powierzchni. Moim zdaniem to jedna z tych rzeczy, które od razu widać w jakości montażu: dobrze dobrany wkręt wchodzi równo, trzyma mocno i nie niszczy materiału. Dobra praktyka branżowa mówi, żeby otwór wstępny wykonywać wiertłem dobranym do średnicy rdzenia i typu łba, a przy połączeniach meblowych pilnować osiowości, głębokości wiercenia oraz prostopadłości. Wkręt 4 jest więc poprawny, bo pracuje zgodnie z przygotowanym otworem, a nie przypadkowo w nim siedzi.
Jeżeli wybrano inny wkręt niż 4, to najpewniej pomylono ogólną zasadę: nie dobiera się wkrętu tylko po tym, że „jakoś wchodzi w drewno”, ale po jego kształcie, średnicy, rodzaju łba i sposobie pracy w materiale. Otwór wykonany specjalnym wiertłem ma określoną geometrię. Może mieć część prowadzącą, część poszerzoną oraz miejsce pod osadzenie łba, więc wymaga wkrętu o pasującym rdzeniu, trzpieniu i zakończeniu. Zwykły wkręt do drewna, wkręt z innym łbem albo element o nieodpowiedniej średnicy nie wykorzysta poprawnie tak przygotowanego otworu. Może wtedy dojść do słabego docisku łączonych części, przekoszenia wkrętu, zniszczenia krawędzi płyty albo wyrwania materiału przy dokręcaniu. Częsty błąd myślowy polega na patrzeniu tylko na długość wkrętu, a pomijaniu profilu otworu. W stolarstwie i montażu mebli to za mało. Długość oczywiście ma znaczenie, ale dopiero razem ze średnicą, typem gwintu, kształtem łba i rodzajem materiału daje poprawne połączenie. Z mojego doświadczenia, źle dobrany wkręt potrafi wyglądać dobrze przez chwilę, a po kilku obciążeniach połączenie robi się luźne. Dlatego do otworu wykonanego pokazanym wiertłem należy zastosować wkręt 4, bo on odpowiada technologii przygotowania tego połączenia.