Rozstrzyganie kwestii skarg dotyczących działań organów jednostek samorządu terytorialnego należy do kompetencji
Wojewódzkie sądy administracyjne są odpowiedzialne za rozpatrywanie skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, co jest wynikiem regulacji zawartych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organy te mają na celu kontrolowanie legalności działań administracji publicznej na poziomie lokalnym. Przykładem może być sytuacja, w której gmina wydaje decyzję, która w ocenie mieszkańców narusza prawo. W takim przypadku, mieszkańcy mogą złożyć skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, który oceni, czy decyzja gminy była zgodna z obowiązującymi aktami prawnymi. Praktyka ta wpisuje się w standardy dobrego zarządzania oraz zasady demokratycznego państwa prawnego, gdzie kontrola sądowa staje się kluczowym elementem ochrony praw obywateli. Działalność sądów administracyjnych stanowi więc istotny mechanizm w zapewnieniu transparentności i odpowiedzialności jednostek samorządu terytorialnego oraz w ochronie praworządności w Polsce.
Regionalne izby obrachunkowe pełnią funkcję kontrolną w zakresie finansów publicznych, jednak nie mają kompetencji do orzekania w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów samorządu terytorialnego. Ich podstawowym zadaniem jest monitorowanie i kontrolowanie gospodarki finansowej jednostek samorządowych oraz przestrzegania zasad prawidłowego gospodarowania publicznymi środkami finansowymi. Sąd antymonopolowy z kolei zajmuje się sprawami związanymi z ochroną konkurencji i zwalczaniem praktyk monopolistycznych, co również nie dotyczy skarg związanych z nadzorem nad działalnością samorządów. Sąd powszechny, który ma szersze kompetencje w zakresie spraw cywilnych i karnych, nie posiada odpowiednich uprawnień do rozstrzygania sporów administracyjnych związanych z działalnością organów samorządu terytorialnego. Warto zauważyć, że nieprawidłowe przypisanie kompetencji do tych instytucji często wynika z braku zrozumienia ich specyfiki i ról, co prowadzi do mylnego wniosku, że mogą one zajmować się sprawami administracyjnymi, podczas gdy ich funkcje są ściśle określone przez przepisy prawa. W praktyce oznacza to, że każda instytucja ma swoje jasno określone zadania, a pomylenie tych ról może skutkować nieefektywnym rozwiązywaniem problemów i wydłużeniem procesów sądowych.