W trakcie użytkowania pralki automatycznej doszło do awarii urządzenia. W następstwie tej awarii użytkownik pralki doznał porażenia prądem elektrycznym. Według opinii biegłego, pralkę automatyczną, która była przyczyną wypadku użytkownika, ze względu na swą niedostateczną jakość, uznano za produkt niebezpieczny. Użytkownik pralki postanowił wystąpić do producenta pralki o wypłatę odszkodowania za powstałą szkodę. Okazało się, że w umowie kupna-sprzedaży pralki zawarto klauzulę, zwalniającą producenta pralki od ponoszenia odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez ten produkt. Zgodnie z przytoczonymi przepisami Kodeksu cywilnego zastrzeżenie takie
| Wyciąg z Kodeksu cywilnego | |
| Art. 58. § 1. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. § 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. § 3. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. | |
| (…) | |
| Art. 4491. § 1. Kto wytwarza w zakresie swojej działalności gospodarczej (producent) produkt niebezpieczny, odpowiada za szkodę wyrządzoną komukolwiek przez ten produkt. § 2. Przez produkt rozumie się rzecz ruchomą, choćby została ona połączona z inną rzeczą. Za produkt uważa się także zwierzęta i energię elektryczną. § 3. Niebezpieczny jest produkt niezapewniający bezpieczeństwa, jakiego można oczekiwać, uwzględniając normalne użycie produktu. O tym, czy produkt jest bezpieczny, decydują okoliczności z chwili wprowadzenia go do obrotu, a zwłaszcza sposób zaprezentowania go na rynku oraz podane konsumentowi informacje o właściwościach produktu. Produkt nie może być uznany za niezapewniający bezpieczeństwa tylko dlatego, że później wprowadzono do obrotu podobny produkt ulepszony. | |
| (…) | |
| Art. 4493. Odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny nie można wyłączyć ani ograniczyć. (…) |
Twoja odpowiedź jest poprawna, ponieważ klauzula w umowie, która zwalnia producenta pralki od odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez produkt niebezpieczny, jest faktycznie nieważna zgodnie z Kodeksem cywilnym. Zgodnie z art. 4491 § 1, producent odpowiada za szkodę, a zgodnie z art. 4491 § 3, odpowiedzialności tej nie można wyłączyć ani ograniczyć poprzez umowę. W praktyce oznacza to, że nawet jeśli w umowie pojawi się klauzula zwalniająca z odpowiedzialności, nie ma ona mocy prawnej, gdyż jest sprzeczna z obowiązującymi przepisami. Przykładem zastosowania tego przepisu mogą być sytuacje, w których klienci decydują się na zakup produktów, które mają potencjalnie niebezpieczne właściwości, takie jak sprzęt AGD. Klienci powinni być świadomi, że w przypadku uszkodzenia zdrowia lub mienia, mogą domagać się odszkodowania od producenta, niezależnie od zapisów umowy, co chroni ich prawa konsumenckie i zapewnia większe bezpieczeństwo.
Przyjmowanie idei, że klauzula zwalniająca producenta od odpowiedzialności jest skuteczna wobec stron umowy, wskazuje na niepełne zrozumienie przepisów dotyczących odpowiedzialności cywilnej za produkty niebezpieczne. Tego rodzaju klauzule są często wprowadzane przez producentów w celu ograniczenia ryzyka finansowego, jednak w kontekście prawa cywilnego, są one niezgodne z przepisami. Zgodnie z Kodeksem cywilnym, odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez produkty niebezpieczne nie może być wykluczona, co oznacza, że wszelkie zapisy umowne, które próbują to zrobić, są automatycznie nieważne. Warto zauważyć, że takie klauzule mogą wprowadzać konsumentów w błąd, sprawiając, że mogą oni sądzić, iż nie mają prawa do roszczeń. To pokazuje, jak istotne jest zrozumienie przepisów chroniących prawa konsumentów, które mają na celu zapewnienie, że producenci ponoszą odpowiedzialność za wprowadzenie na rynek produktów, które mogą być potencjalnie niebezpieczne. Prawidłowe podejście wymaga od producentów, aby ich produkty były zgodne z normami bezpieczeństwa oraz wiarygodnie informowały o wszelkich zagrożeniach, co w ostateczności chroni nie tylko konsumentów, ale także reputację producentów na rynku.