Oblicz koszty produkcji 1 litra mleka w gospodarstwie o przeciętnej wydajności 6000 l mleka na rok, jeżeli w przeliczeniu na 1 krowę poniesiono następujące koszty:
- wartość pasz - 3240 zł,
- leczenie - 240 zł,
- remont stada - 720 zł,
- pozostałe koszty - 300 zł.
A. 0,75 zł
B. 0,54 zł
C. 0,70 zł
D. 0,66 zł
Koszt 1 litra mleka liczymy przez zsumowanie wszystkich kosztów przypadających na jedną krowę w roku i podzielenie ich przez roczną wydajność mleczną tej krowy. W tym zadaniu koszty wynoszą: wartość pasz 3240 zł, leczenie 240 zł, remont stada 720 zł oraz pozostałe koszty 300 zł. Razem daje to 3240 + 240 + 720 + 300 = 4500 zł na krowę rocznie. Skoro krowa produkuje przeciętnie 6000 l mleka rocznie, to koszt jednostkowy wynosi 4500 zł ÷ 6000 l = 0,75 zł/l. To jest właśnie poprawna odpowiedź. W praktyce taki rachunek jest podstawą analizy opłacalności produkcji mleka. Moim zdaniem warto zawsze pilnować, czy porównujemy koszty roczne z roczną wydajnością, bo inaczej wynik od razu będzie przekłamany. W dobrych praktykach rachunkowości rolniczej koszt jednostkowy wykorzystuje się do oceny, czy cena skupu mleka pokrywa koszty pasz, weterynarii, remontu stada i innych wydatków. Jeśli gospodarstwo zna koszt 1 litra mleka, łatwiej podejmuje decyzje o żywieniu, brakowaniu krów, poprawie wydajności albo inwestycjach w oborę.
W tym zadaniu najważniejsze jest zrozumienie, że koszt 1 litra mleka nie powstaje tylko z jednego rodzaju wydatku, na przykład samych pasz. Produkcja mleka w gospodarstwie obejmuje kilka grup kosztów i wszystkie podane w treści trzeba doliczyć, bo są wyrażone w przeliczeniu na jedną krowę. Jeżeli ktoś otrzymał wynik 0,54 zł, to najczęściej oznacza, że policzył wyłącznie wartość pasz: 3240 zł ÷ 6000 l = 0,54 zł/l. To za mało, bo krowa nie produkuje mleka bez kosztów leczenia, odnowy stada i kosztów organizacyjnych. Wynik 0,70 zł może wynikać z pominięcia kosztów pozostałych, czyli policzenia 3240 + 240 + 720 = 4200 zł, a potem podzielenia przez 6000 l. Niby blisko, ale w rachunkowości rolniczej takie drobne pominięcia potrafią mocno zaniżyć koszt produkcji, zwłaszcza przy większym stadzie. Wynik 0,66 zł wygląda tak, jakby część kosztów została uwzględniona wybiórczo, na przykład pasze i remont stada, ale bez leczenia albo bez innych wydatków. Typowy błąd myślowy polega tutaj na tym, że uczeń patrzy na największą pozycję kosztową i traktuje ją jako całość. A w gospodarstwie mlecznym trzeba myśleć całościowo: pasze, zdrowotność, remont stada i koszty dodatkowe wspólnie tworzą koszt roczny utrzymania krowy. Dopiero suma 4500 zł podzielona przez 6000 l daje realny koszt jednostkowy 0,75 zł/l. Z mojego doświadczenia najbezpieczniej najpierw zapisać wszystkie koszty w jednej linii, sprawdzić jednostki, a dopiero potem dzielić przez produkcję mleka.