Na podstawie danych zawartych w tabeli oblicz koszt środków ochrony roślin zastosowanych w produkcji jęczmienia jarego na powierzchni uprawy 5 ha.
| Środki ochrony roślin w uprawie 1 ha jęczmienia jarego | ||
|---|---|---|
| Preparat | Dawka (kg/l/ha) | Cena (zł l/ha) |
| Mustang 306 SE | 0,5 | 125,00 |
| Bumper 250 EC | 0,5 | 86,00 |
| Fury 100EW | 0,1 | 127,00 |
Wynik 591,00 zł jest prawidłowy, bo w tym zadaniu trzeba najpierw policzyć koszt środków ochrony roślin na 1 ha, a dopiero potem przemnożyć go przez powierzchnię uprawy, czyli 5 ha. Ważne jest rozróżnienie dwóch danych z tabeli: dawka mówi, ile preparatu zużywa się na 1 ha, a cena dotyczy jednostki preparatu. Dlatego liczymy: Mustang 306 SE: 0,5 × 125,00 = 62,50 zł/ha, Bumper 250 EC: 0,5 × 86,00 = 43,00 zł/ha, Fury 100EW: 0,1 × 127,00 = 12,70 zł/ha. Razem daje to 118,20 zł/ha. Dla 5 ha: 118,20 × 5 = 591,00 zł. Moim zdaniem to bardzo praktyczny typ obliczenia, bo tak właśnie planuje się koszty ochrony plantacji w gospodarstwie. W dobrej praktyce rolniczej zawsze warto najpierw robić kalkulację jednostkową na 1 ha, a potem dopiero skalować ją do całego pola. Pozwala to łatwo porównać różne technologie uprawy jęczmienia jarego, oszacować opłacalność zabiegu i przygotować budżet na zakup herbicydu, fungicydu czy insektycydu. Przy rzeczywistym stosowaniu środków ochrony roślin trzeba jeszcze pamiętać o etykiecie preparatu, doborze dawki, terminie zabiegu i ewidencji zabiegów, bo sam koszt to tylko jedna część poprawnej technologii.
W tym zadaniu najczęstszy błąd wynika z pomylenia ceny preparatu z kosztem jego zastosowania na hektar. Nie wystarczy zsumować cen 125,00 zł, 86,00 zł i 127,00 zł, bo wtedy zakładamy, że na 1 ha zużywa się po całej jednostce każdego środka. A tabela wyraźnie podaje dawki: 0,5, 0,5 oraz 0,1 kg lub l na hektar. W praktyce ochrony roślin to dawka decyduje o faktycznym zużyciu preparatu, więc cena jednostkowa musi być przemnożona przez ilość środka zastosowaną na 1 ha. Suma samych cen daje 338,00 zł, ale to nie jest koszt zabiegu według podanych dawek. Jeśli potem taki wynik pomnoży się przez 5 ha, otrzyma się 1 690,00 zł, czyli koszt znacznie zawyżony, bo nadal ignoruje on dawki robocze preparatów. Z kolei 118,20 zł to poprawnie obliczony koszt, ale tylko dla 1 ha, a pytanie dotyczy powierzchni 5 ha. To taki klasyczny moment, gdzie obliczenie jest prawie dobre, tylko brakuje ostatniego kroku. Prawidłowy tok rozumowania powinien wyglądać tak: najpierw koszt każdego preparatu na 1 ha, potem suma kosztów na 1 ha, a na końcu przemnożenie przez areał pola. Z mojego doświadczenia przy kalkulacjach rolniczych warto zawsze zapisać jednostki, np. zł/ha i ha, bo wtedy od razu widać, czy wynik dotyczy jednego hektara, czy całej plantacji. To prosta rzecz, ale bardzo pomaga uniknąć pomyłek w rachunku kosztów produkcji.