Oblicz ilość saletry amonowej (34% N), jaką należy zakupić do nawożenia 10 ha pszenicy ozimej, jeżeli wymagany poziom nawożenia wynosi 136 kg N na 1 ha.
A. 4 000 kg
B. 5 000 kg
C. 3 000 kg
D. 2 000 kg
W tym zadaniu kluczowe jest rozróżnienie dawki czystego składnika pokarmowego od masy nawozu handlowego. Pszenica ozima ma otrzymać 136 kg N na 1 ha, a pole ma 10 ha, więc całkowite zapotrzebowanie wynosi 136 kg N/ha × 10 ha = 1 360 kg N. Saletra amonowa zawiera 34% azotu, czyli w 100 kg nawozu jest 34 kg N. Inaczej mówiąc, 1 tona takiej saletry dostarcza około 340 kg N. Żeby obliczyć masę nawozu, trzeba podzielić zapotrzebowanie na azot przez zawartość azotu w nawozie: 1 360 kg ÷ 0,34 = 4 000 kg. Czyli trzeba kupić 4 t saletry amonowej. W praktyce tak właśnie planuje się nawożenie: najpierw ustala się potrzeby pokarmowe roślin i zasobność gleby, a dopiero potem przelicza się to na konkretny nawóz. Moim zdaniem to jedno z ważniejszych obliczeń w gospodarstwie, bo pomyłka oznacza albo stratę plonu, albo niepotrzebny koszt i większe ryzyko wymywania azotanów. Dobra praktyka to też uwzględnić podział dawki azotu w pszenicy ozimej, np. na dawkę ruszeniową i kolejne dawki pogłówne, zgodnie z fazą rozwojową łanu i warunkami pogodowymi.
W tym przykładzie łatwo się pomylić, bo podana dawka 136 kg N na 1 ha nie oznacza 136 kg nawozu na hektar. To jest dawka czystego azotu, a saletra amonowa zawiera tylko 34% N. Reszta masy nawozu to inne składniki chemiczne i nośnik nawozowy, więc nie można utożsamiać kilogramów azotu z kilogramami produktu z worka lub big-baga. Najpierw trzeba policzyć całe zapotrzebowanie plantacji: 136 kg N/ha × 10 ha = 1 360 kg N. Dopiero potem przelicza się to przez zawartość składnika w nawozie, czyli 34% = 0,34. Wynik to 1 360 ÷ 0,34 = 4 000 kg saletry amonowej. Gdyby zastosować 5 000 kg, dostarczylibyśmy 1 700 kg N, czyli 170 kg N/ha. To już może być za dużo, zwłaszcza bez uwzględnienia stanowiska, przedplonu i mineralizacji azotu z gleby. Nadmiar azotu może powodować wyleganie pszenicy, opóźnione dojrzewanie, większą podatność na choroby oraz straty przez wymywanie azotanów. Przy 3 000 kg saletry byłoby tylko 1 020 kg N na całe pole, czyli 102 kg N/ha, a przy 2 000 kg jeszcze mniej, bo 680 kg N łącznie, czyli 68 kg N/ha. Takie dawki mogą być za niskie dla pszenicy ozimej przy zakładanym poziomie nawożenia i ograniczyć plon oraz zawartość białka w ziarnie. Typowy błąd polega na tym, że ktoś liczy tylko powierzchnię albo tylko procent nawozu, ale nie łączy obu informacji. Z mojego doświadczenia najlepiej zawsze zapisać jednostki, bo wtedy od razu widać, czy liczymy kg N, czy kg nawozu handlowego.