Kapitał własny przedsiębiorstwa na dzień 01.01.2018 r. wynosił 20 000,00 zł. Przedsiębiorstwo osiągnęło zysk netto na koniec roku w kwocie 100 000,00 zł, z czego 50% przeznaczono na powiększenie kapitału własnego. Obliczony kapitał własny przedsiębiorstwa po uwzględnieniu proponowanego podziału zysku wyniesie
A. 80 000,00 zł
B. 120 000,00 zł
C. 70 000,00 zł
D. 50 000,00 zł
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2019 (arkusz R.06-X-19.01).
Prawidłowo przyjęto, że kapitał własny po podziale zysku to kapitał początkowy powiększony o tę część zysku netto, która została zatrzymana w przedsiębiorstwie. Na początku roku kapitał własny wynosi 20 000 zł. Zysk netto za rok to 100 000 zł, ale zgodnie z założeniem tylko 50% tego zysku, czyli 50 000 zł, przeznacza się na powiększenie kapitału własnego. Pozostałe 50% może zostać wypłacone właścicielom jako dywidenda lub w innej formie rozliczenia z właścicielem, więc nie zwiększa ono kapitału własnego w bilansie. Zatem obliczenie jest proste, ale bardzo typowe w rachunkowości: 20 000 zł (kapitał własny na początek) + 50 000 zł (część zysku pozostawiona w firmie) = 70 000 zł kapitału własnego na koniec okresu po podziale zysku. W praktyce księgowej odbywa się to poprzez przeksięgowanie części zysku netto na odpowiednie pozycje kapitału własnego, np. kapitał zapasowy, rezerwowy albo zwiększenie kapitału podstawowego, zależnie od decyzji właścicieli i zapisów w umowie spółki. W bilansie zgodnie z zasadami rachunkowości kapitał własny odzwierciedla środki finansowe należące do właścicieli, które pozostają do dyspozycji jednostki. Im większa część zysku zostaje w firmie, tym wyższa jest jej wiarygodność finansowa, zdolność kredytowa i możliwość finansowania inwestycji z własnych źródeł. Moim zdaniem to jedno z kluczowych zagadnień: odróżnić zysk wypracowany od zysku zatrzymanego. W praktyce w agrobiznesie często opłaca się zostawiać część zysku w gospodarstwie na modernizację maszyn, budynków czy zakup ziemi, zamiast wszystko wypłacać, bo zwiększanie kapitału własnego poprawia stabilność finansową firmy i zmniejsza uzależnienie od kredytów.
W tym zadaniu kłopot zwykle wynika z pomieszania dwóch pojęć: zysku netto oraz kapitału własnego po podziale tego zysku. Zysk netto 100 000 zł to wynik finansowy za rok, ale dopiero decyzja o jego podziale określa, jaka część faktycznie powiększy kapitał własny, a jaka zostanie wypłacona właścicielom. Jeśli ktoś wybiera odpowiedź, która równa się tylko części zysku, np. 50 000 zł, to najczęściej „zapomina” o istniejącym już kapitale początkowym 20 000 zł. Kapitał własny na koniec okresu to nie tylko to, ile w tym roku zarobiliśmy i zatrzymaliśmy, ale suma kapitału z poprzedniego okresu plus zatrzymana część nowego zysku. Stąd samo 50 000 zł to po prostu połowa zysku, a nie całkowity kapitał własny. Z kolei wskazywanie wartości 80 000 zł sugeruje, że ktoś dodał cały zysk netto 100 000 zł do kapitału początkowego 20 000 zł, a potem coś „intuicyjnie” skorygował, ale niezgodnie z treścią zadania. W pytaniu jest jasno podane, że tylko 50% zysku powiększa kapitał własny, więc przy dobrych praktykach rachunkowych nie można doliczać całych 100 000 zł, bo połowa zysku jest przeznaczona do wypłaty i nie pozostaje w firmie. Odpowiedź 120 000 zł to z kolei typowy błąd polegający na utożsamieniu kapitału własnego z kapitałem początkowym powiększonym o cały zysk netto, bez uwzględnienia podziału zysku. W realnej księgowości wygląda to inaczej: decyzja o podziale zysku (uchwała właścicieli, wspólników) decyduje, jaka kwota z konta „Wynik finansowy” zostanie przeksięgowana na kapitały własne, a jaka na rozrachunki z właścicielami. Standardy rachunkowości i zdrowe podejście finansowe mówią jasno: kapitał własny po podziale zysku to stan początkowy plus tylko ta część zysku, która zostaje w jednostce. Jeśli więc w obliczeniach nie uwzględnia się kapitału początkowego albo dolicza się cały zysk bez uwzględnienia decyzji o jego podziale, prowadzi to do przeszacowania lub zaniżenia kapitału własnego i błędnej oceny sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.