Składnikiem ubezpieczenia społecznego pracownika, które w całości pokrywane jest przez pracodawcę, jest składka na ubezpieczenie
Prawidłowo wskazana została składka na ubezpieczenie wypadkowe, bo to właśnie ten element ubezpieczeń społecznych pracownika jest w całości finansowany z środków pracodawcy. Wynika to bezpośrednio z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz z praktyki rozliczeń ZUS. Składka wypadkowa ma charakter typowo „ryzykowny” – zabezpiecza pracownika na wypadek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, ale odpowiedzialność finansową za to ryzyko ponosi podmiot organizujący pracę, czyli pracodawca. Moim zdaniem to jest logiczne: to pracodawca ma obowiązek zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, więc też płaci za ubezpieczenie związane z wypadkami. W praktyce kadrowo-płacowej przy naliczaniu listy płac widać to bardzo wyraźnie: od podstawy wymiaru składek ZUS (np. wynagrodzenia zasadniczego, premii, dodatków) naliczane są składki społeczne, ale część z nich obciąża pracownika, a część tylko pracodawcę. Składka wypadkowa jest księgowana wyłącznie po stronie kosztów pracodawcy, nie pomniejsza wynagrodzenia netto pracownika. Co więcej, stawka tej składki jest zróżnicowana i zależy od rodzaju prowadzonej działalności, poziomu ryzyka zawodowego oraz liczby zatrudnionych, a czasem także od historii wypadkowości w zakładzie. W firmach o wyższym ryzyku (np. produkcja, budownictwo, gospodarstwa rolne z dużą mechanizacją) stawki wypadkowe są zazwyczaj wyższe. Z mojego doświadczenia w kadrach wynika, że dobra znajomość zasad finansowania składek jest ważna nie tylko dla księgowego, ale też dla pracodawcy, bo realnie wpływa na koszty zatrudnienia. Dobre praktyki mówią, żeby przy planowaniu budżetu płacowego zawsze uwzględniać pełny koszt pracownika, czyli brutto plus wszystkie składki po stronie pracodawcy, w tym właśnie składkę na ubezpieczenie wypadkowe.
Wiele osób myli poszczególne składki na ubezpieczenia społeczne, bo wszystkie są naliczane „przy okazji” listy płac i łatwo wrzucić je do jednego worka. Trzeba jednak pamiętać, że w polskim systemie ubezpieczeń społecznych różne składki są finansowane w różny sposób: część tylko przez pracownika, część tylko przez pracodawcę, a część wspólnie. To rozróżnienie jest kluczowe, gdy mówimy o kosztach pracy i o tym, co faktycznie obciąża wynagrodzenie pracownika. Składka emerytalna jest współfinansowana – jej część potrąca się z wynagrodzenia brutto pracownika, a część dopłaca pracodawca ze swoich środków. Podobnie wygląda sytuacja ze składką rentową: również jest rozdzielona pomiędzy obie strony stosunku pracy. W praktyce kadrowo-płacowej oznacza to, że przy naliczaniu listy płac część procentowa idzie „na koszt pracownika”, a część „na koszt pracodawcy”. Dlatego nie można powiedzieć, że są to składki w całości pokrywane przez pracodawcę. Składka chorobowa jest jeszcze innym przypadkiem – finansuje ją wyłącznie pracownik, czyli jest w całości potrącana z jego wynagrodzenia brutto i obniża pensję netto. Typowym błędem jest założenie, że skoro pracodawca „wysyła” całość składek do ZUS, to on je wszystkie finansuje. W rzeczywistości pracodawca jest tylko płatnikiem składek, ale źródłem środków może być zarówno wynagrodzenie pracownika, jak i własne koszty pracodawcy. Z punktu widzenia dobrych praktyk w kadrach i płacach warto zawsze sprawdzać w tabelach ZUS, która składka jest po czyjej stronie. Gdy pytanie dotyczy składki finansowanej w 100% przez pracodawcę, jedyną prawidłową odpowiedzią wśród podanych jest ubezpieczenie wypadkowe – to ono nie obciąża w ogóle wynagrodzenia pracownika, tylko stanowi koszt zatrudniającego. Właśnie to odróżnia je od emerytalnego, chorobowego i rentowego.