Kwalifikacja: ROL.05 - Organizacja i prowadzenie przedsiębiorstwa w agrobiznesie

W tym zadaniu kluczowe jest zrozumienie różnicy między wzrostem części kosztów a wzrostem całkowitych kosztów. Typowy błąd polega na automatycznym przenoszeniu procentu wzrostu cen materiałów na całe koszty przedsiębiorstwa, jakby wszystko rosło o tyle samo. W treści mamy wyraźnie: materiały stanowią 40% wszystkich kosztów produkcji, a ich ceny rosną o 10%. To oznacza, że tylko ten fragment kosztów, który dotyczy materiałów, się zmienia. Reszta – robocizna, koszty energii, amortyzacja, czynsze, ubezpieczenia – w tym zadaniu pozostaje bez zmian. Jeżeli ktoś wybiera odpowiedź 10%, to zwykle zakłada, że skoro ceny materiałów rosną o 10%, to całkowite koszty też muszą wzrosnąć o 10%. To jest mylenie procentu od części z procentem od całości. W rachunkowości zarządczej i kalkulacji kosztów zawsze patrzymy, jaka część całkowitych kosztów ulega zmianie. Mnożymy udział tej części (tu 40%) przez procent jej wzrostu (10%) i dopiero wtedy otrzymujemy wpływ na całość. Odpowiedzi 20% czy 25% są najczęściej skutkiem „strzelania” albo intuicyjnego zawyżania, bez przeliczenia. Czasem uczniowie próbują coś dodawać lub podwajać, myśląc, że wzrost materiałów pociągnie za sobą jeszcze inne koszty, ale w tym konkretnym zadaniu nie ma takiej informacji, więc zgodnie z dobrą praktyką rachunkowości nie wolno tego dopowiadać. Standardowe podejście w analizie kosztów jest takie: przyjmujemy dla uproszczenia, że całkowite koszty to 100 jednostek. Skoro materiały to 40%, to mamy 40 jednostek materiałów i 60 jednostek pozostałych kosztów. Wzrost cen materiałów o 10% oznacza, że 40 zamienia się w 44. Nowe koszty całkowite wynoszą 60 + 44 = 104 jednostki. Różnica 4 jednostki to właśnie 4% wzrostu. W wielu firmach produkcyjnych robi się podobne symulacje przy planowaniu budżetu i kalkulacji cen sprzedaży. Jeśli ktoś mechanicznie podstawia 10% jako wzrost całości, to w realnym przedsiębiorstwie mógłby np. za bardzo podnieść ceny wyrobów, co obniżyłoby konkurencyjność, albo odwrotnie – źle ocenić wpływ podwyżek surowców na wynik finansowy. Moim zdaniem warto zapamiętać ogólną zasadę: wpływ zmiany wybranego składnika kosztów na całość to iloczyn jego udziału w kosztach ogółem i procentu jego zmiany. To proste narzędzie, ale bardzo przydatne w praktyce.