Pipeta jednomiarowa ma na bańce nadrukowane oznaczenie TD (Ex). Zgodnie z tym zapisem została ona skalibrowana na
Oznaczenie TD (Ex) na pipecie jednomiarowej oznacza, że szkło zostało skalibrowane na wylew, czyli na oddanie określonej objętości cieczy do innego naczynia. TD pochodzi od angielskiego to deliver, a Ex od łacińskiego ex, czyli na zewnątrz, wylać. W praktyce znaczy to tyle, że pipeta o pojemności np. 10,00 mL ma dostarczyć właśnie 10,00 mL roztworu po prawidłowym opróżnieniu, mimo że cienka warstwa cieczy zostaje na ściankach. Ta pozostałość jest już uwzględniona w kalibracji, więc nie wolno jej na siłę wydmuchiwać, chyba że pipeta ma specjalne oznaczenie do wydmuchu. Z mojego doświadczenia to bardzo ważny szczegół przy analizie ilościowej, bo niby mała kropla, a przy miareczkowaniu czy przygotowaniu roztworów wzorcowych potrafi zrobić zauważalny błąd. Dobra praktyka laboratoryjna mówi też, żeby odczytywać menisk na wysokości oczu, trzymać pipetę pionowo i pozwolić cieczy swobodnie wypłynąć. Typowa temperatura odniesienia dla szkła miarowego to zwykle 20°C, ale samo TD (Ex) nie oznacza ani zimna, ani gorąca.
W tym pytaniu łatwo pomylić dwa różne sposoby kalibracji szkła miarowego: na wlew i na wylew. Pipeta jednomiarowa z oznaczeniem TD (Ex) nie jest skalibrowana na wlew, tylko na oddanie objętości. Kalibracja na wlew odpowiada oznaczeniom typu TC albo In i dotyczy naczyń, które mają zawierać dokładnie określoną objętość cieczy, na przykład kolby miarowej. Gdyby taką logikę przenieść bezpośrednio na pipetę, powstałby błąd, bo po opróżnieniu pipety część cieczy zostaje jako film na ściankach i nie jest to przypadek ani niedokładność użytkownika. To jest uwzględnione przez producenta w sposobie wzorcowania. Odpowiedzi związane z zimnem albo gorącem wynikają zwykle z tego, że na szkle laboratoryjnym często spotyka się temperaturę odniesienia, najczęściej 20°C. Taka informacja mówi, w jakiej temperaturze objętość nominalna jest najbardziej zgodna z deklaracją, bo szkło i ciecz zmieniają objętość wraz z temperaturą. Nie oznacza to jednak, że skrót TD (Ex) mówi o pracy na zimno lub na gorąco. Moim zdaniem najlepiej zapamiętać prostą parę: TD/Ex to wylew, TC/In to wlew. W laboratorium ta różnica ma praktyczne znaczenie, szczególnie przy roztworach mianowanych, miareczkowaniu i wszędzie tam, gdzie liczy się dokładność objętościowa. Nie należy też potrząsać pipetą ani wydmuchiwać ostatniej kropli bez wyraźnego oznaczenia, bo wtedy faktycznie podaje się inną objętość niż ta, na którą pipeta została skalibrowana.