Spośród wymienionych substancji najmniejszą rozpuszczalność w wodzie w temperaturze 100°C ma
Sól kamienna, czyli w praktyce głównie chlorek sodu NaCl, ma najmniejszą rozpuszczalność w wodzie w temperaturze 100°C spośród wymienionych substancji. To jest trochę podchwytliwe, bo NaCl kojarzy się z czymś, co „łatwo się rozpuszcza”, ale jego rozpuszczalność rośnie z temperaturą tylko nieznacznie. W 100°C wynosi około 39 g NaCl na 100 g H₂O. Dla porównania saletra potasowa KNO₃ rozpuszcza się w tej temperaturze bardzo dobrze, cukier także ma ogromną rozpuszczalność, a siarczan(VI) miedzi(II) również rozpuszcza się lepiej niż sól kamienna. W praktyce laboratoryjnej ma to znaczenie przy przygotowywaniu roztworów nasyconych, krystalizacji i oczyszczaniu substancji. Z mojego doświadczenia warto zawsze patrzeć do tabel rozpuszczalności dla konkretnej temperatury, bo intuicja bywa zdradliwa. Dobra praktyka jest taka, żeby nie zakładać rozpuszczalności „na oko”, tylko sprawdzać dane katalogowe albo kartę charakterystyki odczynnika.
Najczęstszy błąd w tym pytaniu wynika z tego, że substancje dobrze znane z życia codziennego ocenia się intuicyjnie, a nie na podstawie danych o rozpuszczalności. Cukier może wydawać się kandydatem, bo w zimnej wodzie rozpuszcza się czasem wolno, zwłaszcza gdy kryształy są większe i mieszanina nie jest mieszana. Jednak w temperaturze 100°C jego rozpuszczalność jest bardzo duża, więc nie może mieć najmniejszej rozpuszczalności z podanych przykładów. Siarczan(VI) miedzi(II), kojarzony z niebieskimi kryształami, też nie jest tutaj właściwym wyborem. Barwa, toksyczność czy fakt, że to odczynnik laboratoryjny, nie mówią jeszcze nic pewnego o ilości substancji, która rozpuści się w wodzie. Saletra potasowa KNO₃ jest klasycznym przykładem soli, której rozpuszczalność bardzo mocno rośnie wraz z temperaturą; dlatego wykorzystuje się ją między innymi przy krystalizacji i oczyszczaniu przez zmianę temperatury. Sól kamienna, czyli głównie NaCl, rozpuszcza się dość dobrze, ale jej rozpuszczalność słabo zależy od temperatury i przy 100°C nadal jest niższa niż u pozostałych wymienionych substancji. Moim zdaniem to dobry przykład, że w chemii laboratoryjnej „rozpuszcza się dobrze” nie znaczy automatycznie „rozpuszcza się najlepiej”. Trzeba porównywać konkretne wartości, zwykle podawane jako gramy substancji na 100 g wody w danej temperaturze.