Prawdopodobieństwo zaistnienia niepożądanych sytuacji związanych z pracą, które mogą prowadzić do strat, w szczególności dotyczącym negatywnych skutków zdrowotnych u pracowników, spowodowanych zagrożeniami zawodowymi obecnymi w środowisku pracy lub metodami pracy, określa się mianem
Ryzyko zawodowe odnosi się do prawdopodobieństwa wystąpienia niepożądanych zdarzeń w miejscu pracy, które mogą prowadzić do strat, w tym do negatywnych skutków zdrowotnych dla pracowników. Zgodnie z definicjami zawartymi w normach ISO 45001 oraz dyrektywie UE 89/391/EWG dotyczącej bezpieczeństwa i higieny pracy, ryzyko zawodowe obejmuje zarówno zagrożenia fizyczne, chemiczne, jak i psychospołeczne, które mogą występować w danym środowisku pracy. Przykładem może być praca w zakładzie chemicznym, gdzie narażenie na substancje toksyczne może prowadzić do poważnych chorób. Aby skutecznie zarządzać ryzykiem zawodowym, organizacje powinny wprowadzać procedury oceny ryzyka, jakie są zalecane przez normy OHSAS 18001. Praktyczne zastosowanie tej wiedzy polega na identyfikacji zagrożeń, ocenianiu ryzyk oraz wdrażaniu środków kontrolnych, takich jak szkolenia w zakresie BHP oraz stosowanie odpowiednich środków ochrony osobistej, co może w znacznym stopniu zminimalizować ryzyko wystąpienia wypadków i chorób zawodowych.
Wybór odpowiedzi dotyczącej wypadku przy pracy, choroby zawodowej lub zagrożenia wypadkowego nie oddaje pełnego zakresu znaczenia terminu ryzyko zawodowe. Wypadek przy pracy definiowany jest jako nagłe zdarzenie, które prowadzi do urazu ciała lub śmierci pracownika w trakcie wykonywania obowiązków zawodowych. To podejście skupia się na incydentach, które już miały miejsce, a nie na ocenie prawdopodobieństwa ich wystąpienia. Z kolei choroba zawodowa odnosi się do jednostkowych schorzeń, które są efektem długotrwałego narażenia na niekorzystne czynniki w miejscu pracy, co również różni się od szerszego pojęcia ryzyka zawodowego. Zagrożenie wypadkowe z kolei odnosi się do konkretnego stanu, który może prowadzić do wypadków, ale nie uwzględnia ono oceny i zarządzania tym ryzykiem w kontekście organizacji pracy. Podstawowym błędem w myśleniu jest utożsamianie ryzyka zawodowego jedynie z negatywnymi zdarzeniami, z których wiele można przewidzieć i kontrolować poprzez odpowiednie zarządzanie i działania prewencyjne. Kluczowe dla poprawnej oceny ryzyka zawodowego jest zrozumienie, że zarządzanie tym ryzykiem to systematyczny proces, który wymaga identyfikacji zagrożeń, ich analizy, a następnie wdrażania środków mających na celu minimalizację potencjalnych strat i zagrożeń dla zdrowia pracowników. Takie podejście jest zgodne z najlepszymi praktykami w zarządzaniu bezpieczeństwem i higieną pracy, co powinno być fundamentem każdej strategii BHP w organizacji.