Na podstawie danych podanych w zestawieniu stali zbrojeniowej określ całkowitą masę prętów o średnicach Ø6 i Ø10.
A. 7,92 kg
B. 4,94 kg
C. 5,77 kg
D. 3,77 kg
Pytanie z egzaminu CKE, październik 2016 (arkusz B.16-X-16.08).
Wartość 7,92 kg wynika z prawidłowego odczytania zestawienia stali zbrojeniowej i zsumowania mas tylko tych prętów, które mają średnicę Ø6 oraz Ø10. W praktyce robi się to tak: najpierw z tabeli bierze się długości całkowite prętów dla danej średnicy, potem mnoży przez masę jednostkową pręta w kg/m, a na końcu dodaje wyniki. Dla stali zbrojeniowej przyjmuje się orientacyjnie: Ø6 ma około 0,222 kg/m, a Ø10 około 0,617 kg/m. Zapis obliczenia można ująć ogólnie jako $m=L\cdot g$, gdzie L to łączna długość prętów, a g to masa jednostkowa. Po wykonaniu obliczeń dla obu średnic razem otrzymuje się 7,92 kg. Moim zdaniem to jest bardzo ważna umiejętność, bo na budowie takie zestawienia służą do zamawiania stali, kontroli dostaw i rozliczeń. Dobra praktyka jest taka, żeby nie mieszać średnic, nie pomijać liczby sztuk i zawsze sprawdzać jednostki, bo milimetry, metry i kilogramy łatwo tu pokręcić. W dokumentacji i normach, np. przy wymaganiach dla stali zbrojeniowej zgodnych z PN-EN 10080, masa teoretyczna prętów jest podstawą do obmiaru i kontroli materiału.
Wyniki takie jak 5,77 kg, 3,77 kg albo 4,94 kg najczęściej pojawiają się wtedy, gdy ktoś odczyta z zestawienia tylko część prętów albo pomyli średnice, które trzeba uwzględnić. W tym zadaniu chodzi konkretnie o łączną masę prętów Ø6 i Ø10, czyli nie wystarczy policzyć samej średnicy Ø6 albo samej Ø10. Trzeba dodać obie masy po wcześniejszym przemnożeniu długości przez masę jednostkową. Częsty błąd polega też na tym, że uczeń bierze długość pojedynczego pręta, ale zapomina o liczbie sztuk w zestawieniu. Wtedy wynik wychodzi za mały i wygląda nawet całkiem wiarygodnie, no ale technicznie jest niepełny. Inny problem to stosowanie tej samej masy jednostkowej dla różnych średnic. Pręt Ø10 jest wyraźnie cięższy od Ø6, bo masa zależy od pola przekroju, a pole rośnie wraz z kwadratem średnicy. Dlatego nie można liczyć tego „na oko”. W robotach zbrojarskich takie pomyłki mają realne skutki: źle zamówiona stal, braki na budowie, błędny kosztorys albo rozbieżności przy odbiorze. Dobra praktyka branżowa jest prosta: sprawdzić średnicę, liczbę sztuk, długość całkowitą, masę jednostkową kg/m i dopiero wtedy sumować. Dopiero takie podejście prowadzi do wartości 7,92 kg.