Na podstawie rysunku przedstawiającego fragment zbrojenia belki określ liczbę i średnicę prętów odgiętych.
A. 1Ø10
B. 2Ø10
C. 1Ø16
D. 2Ø16
Pytanie z egzaminu CKE, październik 2016 (arkusz B.16-X-16.08).
Oznaczenie 1Ø16 oznacza, że na rysunku występuje jeden pręt odgięty o średnicy 16 mm. W zbrojeniu belek pręty odgięte rozpoznaje się po charakterystycznym załamaniu linii pręta, zwykle prowadzonym ukośnie w strefie przypodporowej albo tam, gdzie trzeba przejąć siły tnące i odpowiednio zakotwić zbrojenie. Tutaj ważne jest, żeby nie pomylić liczby prętów z ich średnicą. Liczba przed symbolem Ø mówi, ile jest takich prętów, a liczba po Ø podaje średnicę w milimetrach. Czyli 1Ø16 to nie dwa pręty i nie pręt dziesiątka, tylko jeden pręt szesnastka. W praktyce na budowie taka informacja jest kluczowa przy cięciu i gięciu stali, bo zbrojarz musi przygotować dokładnie taki element, jaki wynika z rysunku wykonawczego. Moim zdaniem to jedno z tych prostych oznaczeń, które warto dobrze opanować, bo pomyłka z Ø10 zamiast Ø16 daje dużo mniejszy przekrój stali i może osłabić pracę belki. Dobre praktyki, zgodne z zasadami rysunku zbrojarskiego i wymaganiami projektowymi, nakazują zawsze czytać razem kształt pręta, jego opis, średnicę, liczbę sztuk oraz położenie w elemencie.
W tym zadaniu najczęstszy błąd polega na tym, że patrzy się tylko na ogólny układ zbrojenia, a nie na konkretny pręt odgięty i jego opis. Zapis 2Ø16 sugerowałby dwa pręty o średnicy 16 mm, ale na przedstawionym fragmencie belki chodzi o jeden pręt odgięty, więc taka interpretacja zawyża liczbę elementów. Na rysunkach zbrojeniowych liczba przed symbolem Ø nie jest ozdobnikiem ani numerem pozycji, tylko informacją o ilości prętów danego typu. To dość ważne, bo zamówienie lub wygięcie dwóch prętów zamiast jednego zmienia ilość stali, masę zbrojenia i czas montażu, a czasem może też powodować problem z zachowaniem otuliny betonowej oraz rozstawów między prętami. Odpowiedzi z Ø10 wynikają zwykle z pomylenia pręta odgiętego ze strzemieniem, prętem montażowym albo innym cieńszym elementem widocznym na rysunku. Pręty Ø10 bardzo często występują w belkach jako strzemiona albo zbrojenie pomocnicze, więc oko trochę automatycznie łapie tę średnicę, ale tutaj opis dotyczy pręta odgiętego Ø16. Trzeba też uważać, żeby nie utożsamiać każdego ukośnego fragmentu z osobnym prętem. Jeden pręt może mieć odgięcie i dalej być jednym ciągłym elementem stalowym. Z mojego doświadczenia najlepiej najpierw znaleźć oznaczenie pręta, potem sprawdzić jego przebieg na rysunku, a dopiero na końcu czytać ilość i średnicę. Tak pracuje się zgodnie z dokumentacją techniczną i zasadami wykonywania zbrojenia według projektu, bez zgadywania na oko.