Warstwa ścieralna w konstrukcji nawierzchni sztywnej to taki element drogi, który jako pierwszy ma bezpośredni kontakt z ruchem pojazdów, wodą, środkami odladzającymi, promieniowaniem UV i całą resztą czynników atmosferycznych. Z tego względu stosuje się tu beton cementowy, bo zapewnia odpowiednią trwałość i odporność na odkształcenia oraz ścieranie. W praktyce, szczególnie na drogach o dużym natężeniu ruchu, takich jak autostrady czy drogi ekspresowe, beton cementowy jest po prostu niezastąpiony. Moim zdaniem głównym atutem jest to, że taka warstwa praktycznie nie boi się koleinowania i jest bardzo odporna na działanie czynników chemicznych, na przykład chlorków sodu zimą. Są specjalne wymagania dotyczące składu betonu na warstwę ścieralną – odpowiednia frakcja kruszywa, domieszki poprawiające szczelność i wytrzymałość, a także właściwe wykonanie powierzchni (najczęściej szczotkowanie lub rowkowanie dla zwiększenia szorstkości). Standardy takie jak WT-2 2014 (Warunki Techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych) czy PN-EN 13877-1 podkreślają, że tylko beton cementowy spełnia te restrykcyjne wymagania co do nośności i trwałości. Z mojego doświadczenia wynika, że właściwie wykonana warstwa ścieralna z betonu cementowego ma potencjał służyć przez wiele lat bez konieczności napraw, co jest sporą oszczędnością dla zarządców dróg.
Nawierzchnie sztywne to specyficzny rodzaj konstrukcji drogowej, w której główną, nośną warstwą jest beton cementowy – i to właśnie ten materiał najlepiej sprawdza się jako warstwa ścieralna. Bardzo często jednak pojawia się mylne przekonanie, że asfalt porowaty czy beton asfaltowy nadają się do tego samego celu. Asfalt porowaty stosuje się głównie jako warstwę ścieralną w nawierzchniach podatnych i półsztywnych, przede wszystkim po to, by poprawić odprowadzanie wody oraz zredukować hałas – ale jego wytrzymałość na ścieranie i odkształcenia jest za mała, by pełnić tę rolę na nawierzchni sztywnej. Beton asfaltowy, mimo że popularny na drogach miejskich i krajowych, również nie spełnia wyśrubowanych wymagań dotyczących odporności na koleinowanie oraz agresywne czynniki chemiczne, jakie stawiane są warstwie ścieralnej w konstrukcji sztywnej. Mastykus grysowy (SMA) to świetny materiał na warstwy ścieralne asfaltowych nawierzchni podatnych, zwłaszcza tam, gdzie potrzebna jest wysoka szorstkość i odporność na odkształcenia, ale jego właściwości nie są wystarczające w przypadku betonu sztywnego. Typowym błędem jest utożsamianie warstw ścieralnych tylko z mieszankami asfaltowymi, bo są one znacznie popularniejsze w Polsce na zwykłych drogach. Jednak w konstrukcjach nawierzchni sztywnych jedynie beton cementowy zapewnia właściwe parametry wytrzymałościowe i trwałość na długie lata, co jest jasno określone w polskich i europejskich normach. Warto więc zawsze rozróżniać rodzaj konstrukcji nawierzchni i dobierać materiał zgodnie z jej wymaganiami oraz funkcją w układzie drogowym.