Na zamieszczonym rysunku przedstawiono kocioł transportowy do przewozu
A. asfaltu porowatego.
B. mastyk su grysowego.
C. asfaltu lanego.
D. mieszanki cementowo-emulsyjnej.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2020 (arkusz BD.01-SG-20.06).
To rzeczywiście kocioł transportowy do przewozu asfaltu lanego. Ten typ kotła jest specjalnie zaprojektowany do utrzymywania bardzo wysokiej temperatury mieszanki, bo asfalt lany ma właściwości samorozpływne i musi być praktycznie stale w stanie płynnym podczas transportu oraz w trakcie wbudowywania. W kotłach do asfaltu lanego stosowane są specjalne systemy grzewcze, najczęściej palniki olejowe lub gazowe, które umożliwiają precyzyjną regulację temperatury – zazwyczaj w zakresie 220–250°C. Bardzo ważne jest też intensywne mieszanie, żeby nie dopuścić do miejscowego przegrzewania i rozwarstwiania się mieszanki. Z mojego doświadczenia, w transporcie na większe odległości bez takiego kotła absolutnie nie da się zachować odpowiedniej konsystencji asfaltu lanego; jest to wręcz wymóg technologiczny zapisany w Polskich Normach (np. PN-EN 13108-7) oraz warunkach technicznych dotyczących robót drogowych. W praktyce takie kotły są często wykorzystywane przy budowie mostów, wiaduktów i parkingów, wszędzie tam, gdzie liczy się szybkość wykonania i szczelność nawierzchni. Dla innych mieszanek takie rozwiązanie byłoby wręcz niepraktyczne – one nie wymagają aż tak wysokiej temperatury ani tak intensywnego mieszania. Moim zdaniem każdy, kto choć raz pracował przy wylewaniu asfaltu lanego, wie jak ważny jest odpowiedni transport i właśnie taki kocioł.
W przypadku tego zadania można zauważyć, że dobór kotła transportowego bezpośrednio wynika z właściwości przewożonego materiału oraz wymagań technologicznych robót bitumicznych. Mieszanka cementowo-emulsyjna to zupełnie inny rodzaj materiału niż asfalt lany – jest stosowana głównie do stabilizacji gruntu lub wykonywania podbudów, nie wymaga podgrzewania do wysokich temperatur, więc kotły z intensywnym podgrzewaniem i mieszadłem byłyby tu zbędne. Mastyk grysowy, znany też jako SMA mastyksowy, to z kolei mieszanka używana w warstwach ścieralnych, jednak jej transport odbywa się zazwyczaj w tzw. zwykłych termosach lub nawet standardowych wywrotkach z podgrzewaniem, bo nie wymaga aż tak wysokiej temperatury i ciągłego mieszania jak asfalt lany. Asfalt porowaty natomiast charakteryzuje się dużą zawartością pustek, jest bardzo lekki i przepuszczalny, a jego technologia nie wymaga ani tak wysokich temperatur, ani specjalistycznego sprzętu do transportu. Typowym błędem jest zakładanie, że każdy rodzaj mieszanki bitumicznej przewozi się w takim samym kotle – wynika to często z braku doświadczenia praktycznego i nieznajomości różnic technologicznych. W rzeczywistości tylko asfalt lany wymaga specjalnych, zamkniętych kotłów transportowych z intensywnym podgrzewaniem i mieszadłem, ponieważ jego temperatura robocza jest znacznie wyższa niż pozostałych mieszanek bitumicznych. Jeśli zastosuje się nieodpowiedni rodzaj kotła, materiał po prostu stwardnieje i nie będzie się nadawał do wbudowania, co generuje ogromne straty i przestoje na budowie. Warto więc zawsze patrzeć na wymagania technologiczne wynikające z Polskich Norm i specyfikacji robót drogowych, a nie kierować się jedynie ogólnymi skojarzeniami z materiałami bitumicznymi.