Zwiększenie odległości młotków od strun w fortepianie następuje w wyniku
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - technik budowy i strojenia fortepianów i pianin (AUD.03).
Zwiększenie odległości młotków od strun w fortepianie następuje w wyniku zużycia główek młotka. Filc na główce młotka podczas wieloletniej gry ubija się i ściera, a podczas intonacji i wygładzania bywa też ścierany pilnikiem. Główka staje się mniejsza, więc jej powierzchnia uderzeniowa w spoczynku znajduje się dalej od struny.
Skutek dla gry jest wyraźny: zmienia się droga, jaką młotek pokonuje do struny, a wraz z nią moment wyzwolenia i odczucie klawiatury. Dlatego po dłuższym użytkowaniu instrumentu reguluje się ponownie wzniesienie młotków i wyzwolenie, a przy dużym zużyciu wymienia się młotki.
Do zapamiętania: zużycie filcu zmniejsza wymiar główki młotka. Sprawdzając mechanizm, warto obejrzeć główki - widoczne rowki od strun i spłaszczenia świadczą o zużyciu i są typową przyczyną rozregulowania.
Pomyłka zwykle wynika z tego, że wszystkie odpowiedzi opisują zmiany w mechanizmie, ale tylko jedna powoduje oddalenie młotka od struny.
Obniżenie klawiatury, czyli zmiana jej położenia, wpływa na wysokość klawiszy i ich ruch, ale nie zmienia wymiaru główki młotka ani jej odległości od strun w spoczynku. Zwiększenie głębokości gry oznacza dłuższy ruch klawisza w dół - ma wpływ na to, jak gra się na instrumencie, lecz samo nie oddala młotka od struny. Napęcznienie filcu ramiaka klawiaturowego mogłoby raczej unieść klawisze lub zmienić ich ruch, ale nie zmniejszy główek młotków.
Prawidłowa odpowiedź to zużycie główek młotka. Filc ubija się i ściera, więc główka staje się mniejsza, a jej czoło znajduje się dalej od struny. Przy diagnozie usterek warto zastanowić się, która część zmienia swój wymiar - tu jest to sam młotek. Dopiero po tej ocenie dobiera się regulację albo wymianę młotków.