Zawilgocenie garnierunku (galanterii sukienniczej) w klawiaturze spowoduje
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - technik budowy i strojenia fortepianów i pianin (AUD.03).
Zawilgocenie garnierunku w klawiaturze powoduje spowolnienie działania klawiatury. Garnierunek, czyli wyściółka z sukna w otworach klawiszy, pochłania wilgoć i pęcznieje. Pęczniejące sukno zaciska się na sztyftach prowadzących, a tarcie rośnie. Klawisze opadają i wracają wolniej, czasem w ogóle się zacinają.
To jedna z najczęstszych usterek instrumentów stojących w wilgotnych pomieszczeniach. Pianista odczuwa ją jako ciężką, „lepką” klawiaturę, a szybkie powtarzanie dźwięku staje się trudne.
Do zapamiętania: sukno i filc reagują na wilgoć szybciej niż drewno. Przy zbyt dużej wilgotności klawisze się zacinają, przy zbyt suchym powietrzu garnierunek się kurczy i mogą pojawić się luzy oraz stuki. Naprawa polega na osuszeniu i ewentualnym rozprasowaniu otworów, a przede wszystkim na poprawie warunków w pomieszczeniu.
Błędne odpowiedzi opisują skutki, które pojawiają się przy innych przyczynach albo są przeciwieństwem skutków zawilgocenia.
Luzy boczne klawiatury powstają, gdy garnierunek się wyciera lub kurczy, na przykład w bardzo suchym powietrzu albo po długotrwałym użytkowaniu - zawilgocenie działa odwrotnie, bo sukno pęcznieje i zaciska się na sztyftach. Przyspieszenie działania klawiatury jest niezgodne z mechanizmem usterki, ponieważ pęczniejące sukno zwiększa tarcie, a nie je zmniejsza. Pęknięcie klawisza w otworze na sztyft może się zdarzyć w wyniku uszkodzenia mechanicznego albo silnego pęcznienia drewna, ale nie jest typowym skutkiem samego zawilgocenia sukna.
Prawidłowa odpowiedź to spowolnienie działania klawiatury. Zawilgocone sukno pęcznieje, ściska sztyfty i zwiększa tarcie, więc klawisze ruszają się ciężko i wolno wracają. Zapamiętaj zależność: wilgoć - pęcznienie i tarcie, suchość - kurczenie i luzy.