Szpana jest stosowana w trakcie naprawy zespołu
Źle. Klawiaturę naprawia się przez wymianę sukna, filców i regulację - bez szpany.
Źle. Obudowę naprawia się przez klejenie, uzupełnianie forniru i renowację lakieru.
Źle. Dźwignię główną naprawia się przez wymianę osi, filców i sprężynek oraz regulację.
Dobrze. Szpana to klinowy pasek drewna wklejany w pęknięcie dna rezonansowego.
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - technik budowy i strojenia fortepianów i pianin (AUD.04).
Szpanę stosuje się przy naprawie dna rezonansowego pianina. Szpana to wąski, klinowy pasek drewna rezonansowego, wklejany w pęknięcie płyty. Drewno płyty rezonansowej pracuje pod wpływem zmian wilgotności i z czasem może pękać wzdłuż słojów. Pęknięcie powoduje brzęczenie i pogarsza brzmienie instrumentu.
Przy naprawie szczelinę poszerza się i wyrównuje na kształt klina, a następnie dopasowuje i wkleja szpanę z drewna o podobnym układzie słojów. Po wyschnięciu kleju nadmiar zestruga się równo z płytą i odtwarza wykończenie.
Do zapamiętania: szpana uzupełnia pęknięcia w drewnianej płycie, która ma drgać - dlatego robi się ją z tego samego rodzaju drewna co płyta, aby nie zmienić jej właściwości.
Błędne odpowiedzi wskazują zespoły pianina, w których naprawy przebiegają inaczej. Obudowa pianina to zewnętrzne elementy z płyt i drewna, często fornirowane i lakierowane. Ich uszkodzenia usuwa się przez klejenie, uzupełnianie forniru i renowację powłoki lakierniczej, a nie przez wklejanie klinowych pasków drewna rezonansowego.
Klawiatura pianina naprawiana jest przez wymianę sukna i filców, regulację wysokości i głębokości gry, wymianę okładzin klawiszy czy kołków. Szpana nie ma tu zastosowania.
Dźwignia główna pianina jest częścią mechanizmu - jej naprawa polega na wymianie zużytych elementów, osi, filców i sprężynek oraz regulacji. Także tutaj nie wkleja się pasków drewna w pęknięcia płyty.
Prawidłowo szpanę stosuje się przy naprawie dna rezonansowego. Wskazówką może być to, że szpana uzupełnia pęknięcia w dużej, cienkiej płycie z drewna, a taką płytą w pianinie jest właśnie dno rezonansowe.