Strzałka na rysunku wskazuje głowę stawową żuchwy, czyli kłykieć żuchwy – ruchomy element stawu skroniowo‑żuchwowego. To właśnie ona współpracuje z dołem stawowym kości skroniowej oraz z krążkiem stawowym. Charakterystyczny jest jej zaokrąglony, elipsoidalny kształt, pokryty chrząstką włóknistą, a nie typową chrząstką szklistą jak w wielu innych stawach. Dzięki temu staw lepiej znosi obciążenia związane z żuciem, zaciskaniem zębów czy parafunkcjami. W praktyce technika dentystycznego ważne jest, żeby dobrze rozumieć położenie i kształt głowy stawowej, bo przy projektowaniu protez całkowitych, szyn relaksacyjnych czy nawet przy analizie zwarcia na artykulatorze trzeba wyobrażać sobie, jak kłykcie poruszają się w dole stawowym podczas ruchów wysuwania i odwodzenia. Moim zdaniem kto raz dobrze zrozumie biomechanikę głowy stawowej, ten dużo łatwiej łapie sens prowadzeń kłowych, zgryzu zbalansowanego i różnych ustawień łuków w artykulatorze. W badaniu klinicznym pacjentów z dolegliwościami stawowymi zawsze ocenia się tor ruchu głowy stawowej, szuka przeskakiwania, blokowania, bolesności przy palpacji w okolicy stawu – to są standardowe elementy diagnostyki według zaleceń większości podręczników protetyki i stomatologii zachowawczej. Dobra znajomość anatomii głowy stawowej to po prostu podstawa bezpiecznego planowania leczenia protetycznego i okluzji.
Na rysunku łatwo pomylić poszczególne elementy stawu skroniowo‑żuchwowego, szczególnie jeśli patrzy się bardziej „ogólnie” niż anatomicznie. Strzałka wskazuje strukturę o gładkim, zaokrąglonym obrysie – to jest właśnie głowa stawowa żuchwy, czyli kłykieć. Dół stawowy, który bywa wybierany przez pomyłkę, leży powyżej i jest częścią kości skroniowej; ma raczej kształt zagłębienia, panewki, a nie wypukłej struktury. Na schematach jest zwykle rysowany jako wgłębienie w podstawie czaszki, więc jeśli coś jest „dziurą” albo zagłębieniem – to dół stawowy, jeśli „guzkiem” – to głowa stawowa. Częsty błąd to także utożsamianie zaznaczonego elementu z krążkiem stawowym. Krążek ma kształt dwuwypukłej soczewki, leży pomiędzy głową stawową a dołem stawowym i na obrazkach ma zwykle inną fakturę lub cieniowanie, wyraźnie oddzielającą go od kości. Jest strukturą włóknisto‑chrzęstną, ruchomą, mocowaną więzadłami, a nie samą kością. Natomiast torebka stawowa otacza cały staw jak „worek” – na schematach widać ją jako cienką linię biegnącą dookoła wszystkich elementów, a nie jako pojedynczy, zwarty kształt. Typowe błędne rozumowanie polega na tym, że każdą strukturę między kością skroniową a żuchwą nazywa się krążkiem, albo wszystko co otacza staw – torebką, bez zwrócenia uwagi na granice i kształt. W dobrej praktyce nauki anatomii warto zawsze skojarzyć: wypukły kłykieć – to głowa stawowa, zagłębienie w kości skroniowej – dół stawowy, cienka, soczewkowata struktura między nimi – krążek, a cienka obwódka wokół całości – torebka. Takie wizualne schematy bardzo ułatwiają potem zrozumienie ruchów stawu w protetyce i analizie zwarcia.