Rysunek przedstawia rzut zębów przednich. Kropkami zaznaczono położenie łuku wargowego i językowego w aparacie Klammt'a. Do leczenia której wady zgryzu stosuje się przedstawione położenie łuków w tym aparacie?
W aparacie Klammt’a kluczowe jest właśnie położenie łuku wargowego i językowego względem siekaczy. Na rysunku oba łuki są ustawione tak, żeby działały cofająco na zęby przednie i jednocześnie sprzyjały doprzedniemu ustawieniu żuchwy. Taki układ konstrukcyjny wykorzystuje się typowo w leczeniu przodozgryzu, czyli doprzedniego nagryzu siekaczy dolnych względem górnych. Mechanizm jest w sumie prosty: łuk wargowy ogranicza wychylenie siekaczy górnych do przodu, stabilizuje je i lekko cofa, natomiast łuk językowy kontroluje ustawienie siekaczy dolnych, często działa retruzyjnie lub przynajmniej zapobiega ich dalszemu wychyleniu. Przy dobrze zaprojektowanej płytce akrylowej oraz właściwej wysokości zgryzowej uzyskuje się korzystne przemieszczenie żuchwy do tyłu lub przynajmniej eliminację nieprawidłowego nagryzu odwrotnego. W praktyce klinicznej taki wariant aparatu Klammt’a stosuje się u dzieci i młodzieży we wczesnych stadiach rozwoju przodozgryzu, kiedy mamy jeszcze duży potencjał wzrostowy. Ważne jest wtedy pilnowanie współpracy pacjenta – noszenie aparatu odpowiednią liczbę godzin na dobę oraz kontrola toru żucia i nawyków mięśniowych. Dobrą praktyką jest też regularne sprawdzanie kontaktów zgryzowych na papierku artykulacyjnym i korygowanie ewentualnych przedwczesnych kontaktów, żeby nie blokować cofania siekaczy. Moim zdaniem warto też pamiętać, że przy przodozgryzie aparat Klammt’a często łączy się z ćwiczeniami miofunkcjonalnymi, żeby ustabilizować efekt leczenia i nie dopuścić do nawrotu wady.
W tym zadaniu łatwo się pomylić, bo na pierwszy rzut oka układ łuków w aparacie Klammt’a może kojarzyć się z kilkoma różnymi wadami zgryzu. Trzeba jednak pamiętać, że to położenie łuku wargowego i językowego względem siekaczy decyduje, czy działamy głównie protrudyjnie, retruzyjnie, czy bardziej pionowo. W protruzji obuszczękowej standardem jest ustawienie elementów drucianych tak, aby raczej cofały oba łuki zębowe lub przynajmniej hamowały ich dalsze wychylenie, ale jednocześnie często stosuje się inne typy aparatów, jak np. aparaty z łukiem utility czy różne warianty płyt Schwarza z odpowiednią śrubą. Schemat z rysunku jest zbyt ukierunkowany na korekcję relacji szczęka–żuchwa, a nie tylko na samą protruzję zębów. Zgryz otwarty przedni z kolei wymaga przede wszystkim kontroli wysokości zgryzu, eliminacji parafunkcji (ssanie, oddychanie przez usta, infantylny typ połykania) i często stosuje się tu płytki z zaporami, siatkami przeciwprzygryzowymi czy elementami blokującymi wytłaczanie zębów trzonowych. Samo takie ustawienie łuków, jak na obrazku, nie rozwiązuje problemu braku nagryzu pionowego, więc nie jest to konstrukcja typowa dla leczenia zgryzu otwartego. Wychylenie siekaczy górnych i dolnych to bardziej problem ich osi długich i położenia koron zębowych w łuku; wtedy projektuje się aparaty tak, aby łuki działały ściśle retruzyjnie na konkretne zęby albo sekcje łuku, często z dodatkowymi sprężynami, pętlami czy śrubami. Tutaj jednak konfiguracja łuków ma charakter bardziej funkcjonalny – ma korygować nieprawidłową relację przednio-tylną, czyli przodozgryz, a nie tylko samo wychylenie siekaczy czy wysokość zwarcia. Typowym błędem myślowym przy tym pytaniu jest patrzenie wyłącznie na kształt zębów i ich ustawienie, bez uwzględnienia funkcji aparatu i kierunku sił, jakie będą działały podczas użytkowania. Dopiero połączenie rysunku z wiedzą o biomechanice aparatu Klammt’a pozwala poprawnie powiązać tę konstrukcję właśnie z leczeniem przodozgryzu.