Śruba Hyrax jest klasycznym elementem aparatu Hassa, czyli hyraxowego aparatu do szybkiej ekspansji szczęki (RPE – rapid palatal expander). W praktyce klinicznej śruba Hyrax jest masywną śrubą środkową, zamocowaną bezpośrednio do pierścieni na zębach bocznych, bez akrylowej płyty podniebiennej. Aparat Hassa wykorzystuje tę śrubę do rozszczepienia szwu podniebiennego i poszerzenia szczęki w wymiarze poprzecznym. Pacjent lub opiekun aktywuje śrubę specjalnym kluczykiem, zwykle o 0,25 mm na jeden obrót, zgodnie z zaleceniami ortodonty (np. 1–2 obroty dziennie). Z mojego doświadczenia to właśnie w aparacie Hassa najszybciej kojarzy się śrubę Hyrax, bo cała konstrukcja jest wokół niej zbudowana. W nowoczesnej ortodoncji taki typ ekspandera stosuje się przy zwężeniach szczęki, zgryzie krzyżowym bocznym, przygotowaniu miejsca pod przyszłe leczenie protetyczne czy implantologiczne. Dobrą praktyką jest dokładne instruowanie pacjenta co do higieny wokół pierścieni i śruby, bo retencja płytki w tym rejonie jest duża. Warto też pamiętać, że śruba Hyrax jest elementem aparatu stałego, cementowanego na zębach, a nie klasycznego aparatu płytowego, co odróżnia go od wielu innych konstrukcji ze śrubą w płycie akrylowej.
Śruba Hyrax jest bardzo charakterystycznym elementem konstrukcyjnym i w ortodoncji kojarzy się przede wszystkim z aparatami do szybkiej ekspansji szczęki, a nie z klasycznymi aparatami płytowymi. Błąd często bierze się stąd, że wiele aparatów nosi nazwiska autorów i łatwo je ze sobą pomylić, zwłaszcza gdy wszystkie dotyczą mniej więcej podobnego obszaru – szczęki i podniebienia. Aparat Schwarza to typowy ruchomy aparat płytowy z akrylową płytą i śrubą rozkręcającą płytę, ale jest to inna śruba niż masywna śruba Hyrax; Schwarza używamy raczej do wolniejszej, bardziej kontrolowanej ekspansji zębów i łuku, a nie do pełnego rozszczepienia szwu podniebiennego. Z kolei aparaty Lehmana czy Wunderera funkcjonują w literaturze głównie jako inne rozwiązania konstrukcyjne, często o bardziej specjalistycznym zastosowaniu, i nie są klasycznie kojarzone ze śrubą Hyrax. Typowym błędem myślowym jest założenie, że skoro w wielu aparatach ortodontycznych występuje jakaś „śruba”, to każda z nich może być nazwana Hyraxem. W rzeczywistości śruby różnią się budową, zakresem działania, sposobem zakotwienia i celem terapeutycznym. Hyrax to śruba centralna, metalowa, mocowana do pierścieni na zębach, przeznaczona do szybkiej ekspansji kostnej, a nie do zwykłego rozsuwania płyty akrylowej. W dobrych praktykach ortodontycznych rozróżnia się bardzo precyzyjnie nazwy aparatów i elementów, bo od właściwego doboru konstrukcji zależy skuteczność leczenia i bezpieczeństwo tkanek przyzębia oraz szwu podniebiennego. Dlatego ważne jest, żeby kojarzyć śrubę Hyrax konkretnie z aparatem Hassa i z grupą ekspanderów podniebiennych, a nie z innymi aparatami płytowymi czy mniej typowymi konstrukcjami.