Na szkicu przedstawiono przekrój poprzeczny dwutorowej drogi kolejowej usytuowanej
A. na równi stacyjnej.
B. na przejeździe kolejowym.
C. na szlaku, w łuku.
D. na szlaku, na prostej.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2017 (arkusz B.28-X-17.01).
Na przedstawionym szkicu wyraźnie widać przechyłkę torów, czyli sytuację, w której jeden z boków torowiska jest wyżej od drugiego. Taki przekrój poprzeczny jest charakterystyczny właśnie dla odcinków linii kolejowej położonych na szlaku, w łuku. Przechyłka jest stosowana po to, żeby zrównoważyć siły odśrodkowe działające na pociąg podczas przejazdu przez łuk – dzięki temu zwiększa się komfort jazdy i bezpieczeństwo, bo składy nie są nadmiernie odchylane na zewnątrz łuku. Moim zdaniem to jedno z bardziej praktycznych rozwiązań w inżynierii kolejowej, bo przekłada się od razu na realne bezpieczeństwo. Warto zaznaczyć, że zgodnie z wytycznymi PKP PLK, przechyłka jest projektowana indywidualnie do każdego łuku w zależności od promienia łuku i planowanej prędkości pociągów – nie ma tu miejsca na przypadek. Takie rozwiązanie raczej nie występuje na prostych czy np. na równiach stacyjnych, bo tam nie ma sił odśrodkowych. Przechyłka i właściwy profil nasypu to elementy sprawdzane podczas odbiorów infrastruktury, więc dobrze to kojarzyć z praktyki zawodowej. Wielu doświadczonych kolejarzy powie, że właśnie po przekroju nasypu najłatwiej rozpoznać, czy dany odcinek jest prosty czy łukowy.
Odpowiedzi sugerujące, że szkic przedstawia przekrój poprzeczny torów na prostej, na równi stacyjnej lub na przejeździe kolejowym, wskazują na niezrozumienie, jak wygląda profil drogi kolejowej w tych miejscach. Na prostych odcinkach torów profil nasypu i ułożenie torowisk są zupełnie inne – oba tory leżą na tym samym poziomie, bez widocznej przechyłki, bo nie występuje tam siła odśrodkowa wymagająca kompensacji. Na równi stacyjnej szczególnie dba się o to, by tory były wypoziomowane – chodzi nie tylko o bezpieczeństwo, ale i o wygodę wsiadania i wysiadania pasażerów, a także łatwość obsługi technicznej. Przechyłka w takich miejscach byłaby wręcz niepożądana, bo mogłaby utrudnić manewry lub postój składów. Natomiast przejazdy kolejowe, ze względów bezpieczeństwa i wygody dla ruchu drogowego, muszą być budowane na możliwie płaskim, prostym odcinku bez przechyłki – nawet minimalne nachylenie poprzeczne mogłoby powodować trudności dla pojazdów kołowych lub pieszych. Często spotykanym błędem jest utożsamianie każdego wyniesienia toru z łukiem – w rzeczywistości tylko na łukach szlaku kolejowego stosuje się ten specyficzny przekrój poprzeczny, właśnie z powodu działania siły odśrodkowej. W praktyce inżynierskiej takie nieporozumienia prowadzą do awarii, problemów eksploatacyjnych czy nawet wypadków, dlatego znajomość podstawowych zasad projektowania przekrojów poprzecznych torów jest absolutnie kluczowa w pracy technika kolejowego.