Nisze w tunelach kolejowych należy zastosować nie rzadziej niż co
Prawidłowa odpowiedź opiera się na jasno określonych przepisach budowlanych dotyczących infrastruktury kolejowej, a dokładniej na wymaganiach związanych z bezpieczeństwem ewakuacji w tunelach. Nisze w tunelach kolejowych powinno się stosować nie rzadziej niż co 50 metrów – takie zalecenie wynika z norm, np. PN-EN 50592 oraz wytycznych PKP PLK. Głównym powodem takiej odległości jest zapewnienie odpowiednich warunków ewakuacji w razie pożaru czy innych sytuacji awaryjnych. Z mojego doświadczenia wynika, że zachowanie tego odstępu naprawdę wpływa na bezpieczeństwo ekip utrzymaniowych oraz pasażerów – szczególnie w dłuższych tunelach, gdzie liczy się każda sekunda podczas ewakuacji. Częstsze nisze byłyby oczywiście jeszcze bezpieczniejsze, ale wiązałoby się to z dużo większymi kosztami budowy i utrzymania. Zbyt rzadkie rozmieszczenie natomiast mogłoby uniemożliwić szybkie schronienie się przed nadjeżdżającym pociągiem albo niebezpiecznym zdarzeniem. Zresztą, w niektórych krajach europejskich także stosuje się tę samą wartość – wynika to z analiz ryzyka i praktycznych obserwacji. Często się mówi, że projektanci powinni uwzględniać również lokalne warunki, np. długość tunelu, ruch pociągów czy dostępność służb ratunkowych, ale 50 metrów to taki kompromis między bezpieczeństwem a kosztami. Trzeba pamiętać, że nisze to nie tylko wnęki w ścianach – powinny być odpowiednio oznakowane, oświetlone i na tyle duże, by pomieściły kilka osób. Moim zdaniem, dobry projekt tunelu kolejowego zawsze kładzie nacisk na te detale i nie warto tu szukać oszczędności.
Wiele osób zakłada, że im częściej rozmieszczone nisze w tunelu, tym lepiej, wręcz co 10 czy 20 metrów, ale to nie do końca tak działa w praktyce budowlanej i eksploatacyjnej kolei. Oczywiście, częstsze nisze mogłyby jeszcze bardziej zwiększać bezpieczeństwo, jednak trzeba brać pod uwagę realne potrzeby ratownicze i techniczne, jak również koszty ich wykonania i utrzymania. Zbyt gęste rozmieszczenie byłoby po prostu nieuzasadnione ekonomicznie – niepotrzebnie podnosiłoby koszty inwestycji oraz obsługi tuneli, a nie niosłoby proporcjonalnych korzyści dla bezpieczeństwa. Z kolei rozmieszczenie nisz rzadziej niż co 50 metrów, np. co 100 metrów, to moim zdaniem już spore ryzyko. W sytuacji awaryjnej, szczególnie przy pożarze lub silnym zadymieniu, przemieszczanie się aż o 100 metrów po wąskim chodniku w tunelu może być praktycznie niemożliwe lub bardzo niebezpieczne. Zresztą, takie rozwiązanie byłoby niezgodne z obowiązującymi normami, np. z PN-EN 50592 czy wytycznymi PKP PLK. Typowym błędem jest też myślenie, że pociągi jeżdżą stosunkowo wolno w tunelach, więc czasu na ucieczkę jest dużo – niestety, w praktyce sytuacje awaryjne rozwijają się bardzo szybko, a widoczność potrafi spaść praktycznie do zera. W praktyce tunelowej bezpieczeństwo zawsze stawia się na pierwszym miejscu, ale z zachowaniem zdrowego rozsądku i kosztów projektu. 50 metrów to kompromis poparty analizami ryzyka oraz wieloletnim doświadczeniem branżowym. Z mojego punktu widzenia to optymalna odległość, która zapewnia możliwość szybkiego schronienia się praktycznie z każdego miejsca w tunelu, nie generując przy tym niepotrzebnych kosztów i problemów eksploatacyjnych.