Z danych zawartych w wyciągu z Instrukcji Id-1 wynika, że podczas wymiany mostownic na dwutorowym obiekcie mostowym należy ograniczyć prędkość na torze sąsiednim do
| Wyciąg z Instrukcji Id-1 | |||
|---|---|---|---|
| 20 | Wymiana podrozjazdnic a) pojedynczych | sygnalista; ograniczyć prędkość do 30 km/h | wykonywać jak wymianę pojedynczych podkładów co czwarta podrozjazdnica; na liniach o prędkości ponad 100 km/h, po zakończeniu robót ograniczyć prędkość do 100 km/h do czasu stabilizacji (0,6Tg) |
| b) kompletu (doboru) w torach stacyjnych (bez rozbierania części stalowej) | tor zamknięty, ; sygnał D1"Stój" zgodnie z Instrukcją Ie-1(E-1); | ||
| 21 | Wymiana lub wbudowywanie rozjazdów w tory szlakowe | tor zamknięty; sygnał D1"Stój" zgodnie z Instrukcją Ie-1(E-1); sygnalista, przy rozstawie torów<5,6m ograniczyć prędkość na sąsiednim torze do 50 km/h | na liniach o prędkości ponad 100 km/h po zakończeniu robót ograniczyć prędkość do 100 km/h do czasu stabilizacji (0,6Tg); na liniach zelektryfikowanych roboty prowadzić zgodnie z instrukcją regulującą sprawy bezpieczeństwa pracy przy sieci trakcyjnej i w jej pobliżu |
| 22 | Wymiana mostownic | tor zamknięty; sygnał D1"Stój" zgodnie z Instrukcją Ie-1(E-1) | na mostach dwutorowych ograniczyć prędkość do 30 km/h na torze sąsiednim |
| 23 | Zakładanie lub wymiana na mostach odbojnic, blach, chodników, pomostów itp. | - na mostach o długości do 20 m ograniczyć prędkość do 50 km/h, sygnalista, - na mostach o długości powyżej 20 m tor zamknięty; sygnał D1"Stój" zgodnie z Instrukcją Ie1(E1) | na mostach dwutorowych ograniczyć prędkość do 30 km/h na torze sąsiednim |
Odpowiedź 30 km/h jest tu jak najbardziej słuszna i wynika wprost z zapisów Instrukcji Id-1, co widać zresztą w wyciągu w tabeli – przy wymianie mostownic na dwutorowym obiekcie mostowym zawsze ogranicza się prędkość na torze sąsiednim do 30 km/h. To tak naprawdę wynika z potrzeby maksymalnego zabezpieczenia pracowników wykonujących roboty na jednym torze, gdy drugi jest czynny. Prędkość 30 km/h daje wystarczająco dużo czasu na reakcję w razie jakiegokolwiek zagrożenia i zdecydowanie poprawia bezpieczeństwo – zarówno tych na moście, jak i w pociągu. Często spotyka się podobne ograniczenia w sytuacjach, gdy infrastruktura jest nie w pełni sprawna lub trwa poważny remont. Z mojego doświadczenia wynika, że nieprzestrzeganie takich ograniczeń prowadzi do niepotrzebnych ryzyk, a już kilka razy słyszałem o przypadkach, gdy nieuwaga maszynisty kończyła się koniecznością nagłego hamowania. Warto też pamiętać, że takie ograniczenia mają sens nie tylko formalnie, ale i praktycznie – czasem zwykła belka czy narzędzie może się przemieścić pod wpływem podmuchu od przejeżdżającego pociągu. Dlatego w branży kolejowej takie ograniczenia to nie czysta teoria, tylko codzienna praktyka i element kultury bezpieczeństwa. Nawet jeśli czasem komuś wydaje się to przesadne – no cóż, bezpieczeństwo jest tu zawsze na pierwszym miejscu.
W praktyce kolejowej bardzo często pojawia się błędne przeświadczenie, że przy robotach torowych na czynnych trasach wystarczą minimalne ograniczenia prędkości albo nawet że można je zupełnie pominąć, jeśli tylko tor sąsiedni nie jest bezpośrednio zajęty przez ludzi. Jednak w przypadku wymiany mostownic na dwutorowych mostach sytuacja jest zdecydowanie inna – wszystkie dostępne instrukcje, w tym wyciąg z Id-1, precyzyjnie wskazują konieczność ograniczenia prędkości na torze sąsiednim do 30 km/h. Odpowiedzi sugerujące 20 km/h są często efektem mylenia różnych rodzajów prac torowych, szczególnie tych o bardzo wysokim stopniu zagrożenia, ale akurat przy mostach nie przewiduje się aż tak restrykcyjnej wartości – 20 km/h stosuje się raczej przy wyjątkowo niebezpiecznych, krótkotrwałych pracach na bardzo wąskich przejazdach lub przy braku osłony. Z kolei wybór 50 km/h bierze się najczęściej z przeświadczenia, że skoro inne roboty (np. zakładanie odbojnic na krótkich mostach) pozwalają na taką prędkość, to i przy wymianie mostownic można ją przyjąć – niestety, to dość typowy skrót myślowy, który nie uwzględnia specyfiki prac i ich skali. Prędkość 100 km/h pojawia się w instrukcjach wyłącznie jako tymczasowe ograniczenie po zakończeniu dużych robót na liniach o wyższej prędkości szlakowej, nigdy nie funkcjonuje w czasie prowadzenia samych robót. Warto pamiętać, że wszelkie działania na moście, gdzie jeden tor jest czynny, a na drugim trwają prace, są potencjalnie bardzo ryzykowne – stąd wytyczne branżowe są tu bardzo restrykcyjne. Moim zdaniem, najwięcej wątpliwości rodzi się właśnie przez stosowanie ogólnych wyobrażeń o bezpieczeństwie zamiast sprawdzenia szczegółowych zapisów instrukcji. W praktyce zawsze lepiej sięgnąć do oficjalnych dokumentów – tam zwykle wszystko jest jasno rozpisane. Ograniczenie do 30 km/h na sąsiednim torze podczas wymiany mostownic nie jest ani przypadkowe, ani przesadzone – to wynik analizy ryzyka oraz wielu lat doświadczeń w branży.