Fabryka ozdób świątecznych zatrudnia 50 pracowników w pełnym wymiarze czasu pracy. Jeżeli w ciągu 8-godzinnego dnia roboczego wyprodukowano 20 000 sztuk ozdób świątecznych, to dzienna wydajność pracy wyniosła
Dzienna wydajność pracy w tym zadaniu oznacza liczbę wyrobów przypadającą na jednego pracownika w ciągu całego dnia roboczego. Skoro fabryka wyprodukowała 20 000 sztuk ozdób, a pracowało 50 osób, to obliczenie jest proste: 20 000 : 50 = 400. Wynik wynosi więc 400 sztuk na osobę. Ważne jest tu słowo „dzienna”, bo ono kieruje nas na cały 8-godzinny dzień pracy, a nie na jedną godzinę. Gdyby pytano o wydajność godzinową jednego pracownika, wtedy trzeba byłoby jeszcze podzielić przez 8 i wyszłoby 50 sztuk na osobogodzinę. W praktyce takie wskaźniki stosuje się przy planowaniu produkcji, ocenie norm pracy, ustalaniu obsady stanowisk i analizie efektywności załogi. Moim zdaniem to jeden z tych wskaźników, które wyglądają banalnie, ale w firmie produkcyjnej są naprawdę przydatne. Dobra praktyka branżowa jest taka, żeby zawsze dopisywać jednostkę: sztuk na osobę, sztuk na godzinę albo sztuk na osobogodzinę, bo bez tego łatwo o nieporozumienie w raportach produkcyjnych.
W tym zadaniu najważniejsze jest poprawne rozpoznanie, jakiej wydajności dotyczy pytanie. Chodzi o dzienną wydajność pracy, czyli ile sztuk przypada na jednego pracownika w całym dniu roboczym. Dlatego całkowitą produkcję 20 000 sztuk należy podzielić przez liczbę zatrudnionych pracowników, czyli przez 50. Otrzymujemy 400 sztuk na osobę. Częsty błąd polega na tym, że ktoś od razu skupia się na 8 godzinach i zaczyna liczyć produkcję godzinową, chociaż pytanie nie wymaga podania wyniku „na godzinę”. Wyniki typu 400 sztuk na godzinę albo 500 sztuk na godzinę mieszają dwie różne kategorie: czas pracy i liczbę pracowników. Produkcja całej fabryki na godzinę wyniosłaby 20 000 : 8 = 2 500 sztuk na godzinę, więc podane wartości godzinowe i tak nie pasują do danych. Z kolei 50 sztuk na osobę powstaje wtedy, gdy podzielimy 20 000 przez 50 pracowników i jeszcze przez 8 godzin. To jest wydajność jednego pracownika w ciągu jednej godziny, czyli 50 sztuk na osobogodzinę, a nie dzienna wydajność na osobę. Z mojego doświadczenia najwięcej pomyłek bierze się właśnie z pomijania jednostek. W analizie ekonomicznej i organizacji produkcji jednostka jest tak samo ważna jak sam wynik liczbowy, bo od niej zależy interpretacja wskaźnika oraz późniejsze decyzje kierownictwa, np. dotyczące norm produkcyjnych, harmonogramu pracy czy zapotrzebowania na pracowników.