W tabeli zamieszczono wybrane informacje o instytucjach administracji rządowej i samorządowej. Które z nich dotyczą gminy?
| Instytucja A. | Instytucja B. |
|---|---|
| – podstawowa jednostka podziału terytorialnego – organem wykonawczym jest wójt, burmistrz lub prezydent | – jednostka podziału terytorialnego drugiego stopnia – organem wykonawczym jest starosta |
| Instytucja C. | Instytucja D. |
| – regionalna wspólnota samorządowa – pracą organu wykonawczego kieruje marszałek województwa | – określa strategię rozwoju województwa – za wykonanie polityki rządu na swoim terenie odpowiada wojewoda |
B.
A.
C.
D.
Odpowiedź A dotyczy gminy, czyli podstawowej jednostki samorządu terytorialnego w Polsce. Kluczowe są tu dwa sygnały: określenie podstawowa jednostka podziału terytorialnego oraz informacja, że organem wykonawczym jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta. W praktyce zależy to od rodzaju gminy: w gminie wiejskiej najczęściej działa wójt, w miejskiej lub miejsko-wiejskiej burmistrz, a w większych miastach prezydent miasta. Organem stanowiącym i kontrolnym jest rada gminy. Gmina zajmuje się sprawami najbliższymi mieszkańcom, np. drogami gminnymi, gospodarką odpadami, wodociągami, szkołami podstawowymi, planowaniem przestrzennym czy pomocą społeczną. Moim zdaniem to jedna z ważniejszych rzeczy do zapamiętania, bo w pracy biurowej, administracyjnej albo przy obsłudze przedsiębiorcy trzeba wiedzieć, do którego urzędu skierować sprawę. Dobra praktyka jest taka, żeby zawsze rozróżniać poziomy samorządu: gmina, powiat, województwo. Dzięki temu łatwiej nie pomylić kompetencji urzędu gminy ze starostwem powiatowym albo urzędem marszałkowskim.
Jeżeli wybrano inną odpowiedź niż A, to najpewniej doszło do pomieszania poziomów samorządu terytorialnego i administracji rządowej. W opisie z organem wykonawczym w postaci starosty chodzi o powiat, a nie o gminę. Powiat jest jednostką drugiego stopnia i wykonuje zadania szersze niż gmina, na przykład związane z drogami powiatowymi, rejestracją pojazdów, prawami jazdy czy niektórymi szkołami ponadpodstawowymi. To częsty błąd, bo starostwo też jest urzędem lokalnym, ale nie załatwia tych samych spraw co urząd gminy lub miasta.
Opis regionalnej wspólnoty samorządowej, w której pracą organu wykonawczego kieruje marszałek województwa, odnosi się do samorządu województwa. Tu skala działania jest regionalna: strategia rozwoju, fundusze europejskie, transport regionalny, instytucje kultury. Nie jest to gmina, bo gmina działa najbliżej mieszkańca i ma zupełnie inny zakres zadań.
Wariant z wojewodą również może mylić, ponieważ dotyczy województwa, ale od strony administracji rządowej. Wojewoda reprezentuje Radę Ministrów w terenie i odpowiada za wykonywanie polityki rządu, nadzór oraz bezpieczeństwo. To nie jest organ gminy. Warto zapamiętać prostą zasadę: wójt, burmistrz i prezydent miasta to poziom gminy; starosta to powiat; marszałek to samorząd województwa; wojewoda to administracja rządowa w województwie. Z mojego doświadczenia taka ściąga bardzo pomaga przy zadaniach testowych i przy realnym kierowaniu pism do właściwego urzędu.
Opis regionalnej wspólnoty samorządowej, w której pracą organu wykonawczego kieruje marszałek województwa, odnosi się do samorządu województwa. Tu skala działania jest regionalna: strategia rozwoju, fundusze europejskie, transport regionalny, instytucje kultury. Nie jest to gmina, bo gmina działa najbliżej mieszkańca i ma zupełnie inny zakres zadań.
Wariant z wojewodą również może mylić, ponieważ dotyczy województwa, ale od strony administracji rządowej. Wojewoda reprezentuje Radę Ministrów w terenie i odpowiada za wykonywanie polityki rządu, nadzór oraz bezpieczeństwo. To nie jest organ gminy. Warto zapamiętać prostą zasadę: wójt, burmistrz i prezydent miasta to poziom gminy; starosta to powiat; marszałek to samorząd województwa; wojewoda to administracja rządowa w województwie. Z mojego doświadczenia taka ściąga bardzo pomaga przy zadaniach testowych i przy realnym kierowaniu pism do właściwego urzędu.