W tabeli przedstawiono koszty poniesione na wyprodukowanie 700 sztuk wyrobów gotowych oraz 600 sztuk produktów niezakończonych przerobionych w 50%. Jednostkowy koszt sprzedaży wyrobów gotowych wynosi
| Pozycje kalkulacyjne | Poniesione koszty (w zł) |
|---|---|
| Materiały bezpośrednie | 28 000,00 |
| Płace bezpośrednie | 15 000,00 |
| Koszty wydziałowe | 4 000,00 |
| Koszty zarządu | 2 000,00 |
A. 49,00 zł
B. 32,00 zł
C. 43,00 zł
D. 47,00 zł
W tym zadaniu kluczowe jest zastosowanie kalkulacji kosztu jednostkowego przy produkcji niezakończonej. Mamy 700 sztuk wyrobów gotowych oraz 600 sztuk produktów niezakończonych, które są przerobione w 50%. To oznacza, że produkcja w toku odpowiada 300 sztukom pełnowartościowym, bo 600 × 50% = 300. Razem daje to 1 000 jednostek przeliczeniowych: 700 + 300 = 1 000. Następnie sumujemy wszystkie podane koszty: materiały bezpośrednie 28 000,00 zł, płace bezpośrednie 15 000,00 zł, koszty wydziałowe 4 000,00 zł oraz koszty zarządu 2 000,00 zł. Łącznie jest to 49 000,00 zł. Jednostkowy koszt sprzedaży wynosi więc 49 000,00 zł ÷ 1 000 = 49,00 zł. Moim zdaniem to bardzo praktyczny przykład, bo w firmach produkcyjnych rzadko jest tak, że na koniec okresu wszystko jest idealnie zakończone. Dlatego stosuje się jednostki przeliczeniowe, żeby uczciwie rozdzielić koszty między wyroby gotowe i produkcję w toku. To zgodne z dobrą praktyką rachunkowości zarządczej i kalkulacji kosztów produkcji.
Najczęstszy błąd w tym zadaniu polega na tym, że ktoś dzieli koszty tylko przez liczbę wyrobów gotowych albo pomija produkcję niezakończoną. A tutaj 600 sztuk produktów w toku nie można potraktować tak, jakby ich w ogóle nie było. One też zużyły materiały, robociznę i część kosztów pośrednich, tylko nie w pełnym zakresie. Skoro są przerobione w 50%, to w kalkulacji przyjmujemy je jako 300 jednostek przeliczeniowych. W praktyce produkcyjnej to jest bardzo ważne, bo bez tego koszt jednostkowy byłby zawyżony lub zaniżony, a potem błędnie wyceniono by zapasy i wynik finansowy. Wynik 43,00 zł może wynikać z uwzględnienia tylko materiałów bezpośrednich i płac bezpośrednich, czyli kosztów podstawowych, ale wtedy pomija się koszty wydziałowe i zarządu. Wynik 47,00 zł sugeruje nieuwzględnienie kosztów zarządu, co przy pytaniu o koszt sprzedaży nie jest właściwe, bo koszt sprzedaży jest szerszy niż sam techniczny koszt wytworzenia. Z kolei 32,00 zł wygląda jak efekt niepełnego ujęcia pozycji kosztowych albo błędnego dzielenia kosztów przez niewłaściwą podstawę. Z mojego doświadczenia takie pomyłki biorą się z pośpiechu: uczeń widzi 700 sztuk gotowych i od razu chce przez nie dzielić, zamiast najpierw ustalić produkcję przeliczeniową. Poprawne podejście to: najpierw obliczyć jednostki ekwiwalentne, potem zsumować właściwe koszty, a dopiero na końcu wyliczyć koszt jednostkowy.