Koszty poniesione przez przedsiębiorstwo na wyprodukowanie partii 2 000 sztuk produktów wyniosły: Jednostkowy koszt własny wytworzenia 1 sztuki produktu wynosi
| Pozycje kalkulacyjne | Poniesione koszty (zł) |
|---|---|
| Materiały bezpośrednie | 30 000,00 |
| Płace bezpośrednie | 16 000,00 |
| Koszty wydziałowe | 4 600,00 |
| Koszty zarządu | 2 400,00 |
Odpowiedź 26,50 zł wynika z prawidłowego zsumowania wszystkich kosztów podanych w kalkulacji i podzielenia ich przez liczbę wyprodukowanych sztuk. W tym zadaniu przyjmujemy pełny jednostkowy koszt własny partii, czyli: materiały bezpośrednie 30 000 zł, płace bezpośrednie 16 000 zł, koszty wydziałowe 4 600 zł oraz koszty zarządu 2 400 zł. Razem daje to 30 000 + 16 000 + 4 600 + 2 400 = 53 000 zł. Następnie koszt całej partii dzielimy przez 2 000 sztuk: 53 000 : 2 000 = 26,50 zł. Moim zdaniem najważniejsze jest tu zauważyć, że nie liczymy ceny sprzedaży ani marży, tylko koszt przypadający na jedną sztukę produktu. W praktyce taka kalkulacja jest potrzebna np. przy ustalaniu minimalnej ceny sprzedaży, kontroli rentowności produkcji albo porównywaniu kosztów między partiami. Dobra praktyka w rachunkowości zarządczej jest taka, żeby najpierw jasno ustalić zakres kosztu: czy liczymy koszt techniczny, zakładowy, czy pełny koszt własny. Tutaj tabela i klucz odpowiedzi wskazują na ujęcie pełniejsze, z kosztami zarządu, więc wynik 26,50 zł jest poprawny.
Jeżeli wyszedł inny wynik niż 26,50 zł, to najczęściej problem nie leży w samym dzieleniu, tylko w tym, które pozycje kosztów zostały wzięte do kalkulacji. Kwota 23,00 zł pojawia się wtedy, gdy uwzględni się tylko koszty bezpośrednie, czyli materiały bezpośrednie i płace bezpośrednie: 30 000 + 16 000 = 46 000 zł, a potem 46 000 : 2 000 = 23,00 zł. To za mało, bo produkcja zużywa też zasoby wydziału, maszyny, energię, nadzór produkcyjny i podobne koszty pośrednie. Wynik 25,30 zł bierze się z dodania kosztów wydziałowych, czyli 50 600 : 2 000 = 25,30 zł. Taki wynik może pasować do kalkulacji technicznego albo produkcyjnego kosztu wytworzenia, ale w tym pytaniu poprawny klucz obejmuje także koszty zarządu jako element kosztu własnego. Z kolei 24,20 zł wygląda jak efekt pominięcia części kosztów albo błędnego dobrania podstawy podziału, na przykład przez przypadkowe dodanie tylko wybranych pozycji pośrednich. W zadaniach z rachunkowości kosztów trzeba bardzo pilnować słów: koszt bezpośredni, koszt wydziałowy, koszt zarządu, koszt jednostkowy. Z mojego doświadczenia uczniowie często robią obliczenia zbyt szybko i nie sprawdzają, czy suma kosztów odpowiada zakresowi pojęcia użytego w treści. Najbezpieczniejsza metoda jest prosta: najpierw ustalić całkowity koszt partii, potem dopiero dzielić przez liczbę sztuk. Tutaj całkowity koszt to 53 000 zł, więc jednostkowy koszt wynosi 26,50 zł.