Dwaj przedsiębiorcy świadczą usługi kosmetyczne opodatkowane w formie karty podatkowej według stawek zamieszczonych w tabeli. Pierwszy ma siedzibę w Warszawie i zatrudnia dwóch pracowników. Drugi ma siedzibę na terenie wiejskim zamieszkałym przez 1050 mieszkańców i zatrudnia trzech pracowników. W styczniu 2014 r. obaj ponieśli stratę z prowadzonej działalności. Porównaj zobowiązania podatkowe przedsiębiorców za miesiąc styczeń.
| Lp. | Zakres działalności | Liczba pracowników | Stawka podatku w zależności od liczby mieszkańców (w zł) | ||
|---|---|---|---|---|---|
| do 5 000 | ponad 5 000 do 50 000 | powyżej 50 000 | |||
| 1. | Usługi kosmetyczne | 0 | 120 | 140 | 161 |
| 1 | 325 | 365 | 405 | ||
| 2 | 469 | 516 | 556 | ||
| 3 | 556 | 608 | 659 | ||
W tym zadaniu kluczowe jest to, że karta podatkowa działa inaczej niż rozliczanie podatku na zasadach ogólnych. Przy karcie podatkowej wysokość podatku nie zależy od faktycznie osiągniętego dochodu ani od tego, czy przedsiębiorca miał stratę w danym miesiącu. Podatek jest ustalany kwotowo, według tabeli, na podstawie rodzaju działalności, liczby zatrudnionych pracowników oraz liczby mieszkańców miejscowości, w której prowadzona jest działalność. Pierwszy przedsiębiorca prowadzi usługi kosmetyczne w Warszawie, czyli w miejscowości powyżej 50 000 mieszkańców, i zatrudnia 2 pracowników. Z tabeli wychodzi stawka 556 zł. Drugi przedsiębiorca działa na terenie wiejskim zamieszkałym przez 1050 osób, czyli w grupie do 5 000 mieszkańców, i zatrudnia 3 pracowników. Dla tej kombinacji tabela też wskazuje 556 zł. Dlatego ich zobowiązanie podatkowe za styczeń jest takie samo. Moim zdaniem to dobre zadanie, bo pokazuje praktyczną cechę karty podatkowej: prostotę rozliczeń, ale też brak powiązania podatku z bieżącym wynikiem finansowym. Nawet strata nie zwalnia automatycznie z zapłaty podatku. W praktyce przedsiębiorca korzystający z tej formy opodatkowania musi więc pilnować stałych terminów płatności i znać parametry wpływające na stawkę, zamiast liczyć podatek od dochodu.
Najczęstszy błąd w tym zadaniu polega na tym, że patrzy się tylko na jeden czynnik: albo na liczbę pracowników, albo na wielkość miejscowości, albo na fakt poniesienia straty. Tymczasem przy karcie podatkowej trzeba zestawić wszystkie dane z tabelą jednocześnie. Sama informacja, że drugi przedsiębiorca zatrudnia 3 pracowników, nie wystarcza do stwierdzenia, że zapłaci więcej. On działa w miejscowości do 5 000 mieszkańców, a tam stawki są niższe. Z kolei pierwszy przedsiębiorca ma tylko 2 pracowników, ale działa w Warszawie, czyli w najwyższej grupie miejscowości, powyżej 50 000 mieszkańców. Te dwa czynniki w tym konkretnym przypadku się równoważą: Warszawa + 2 pracowników daje 556 zł, a wieś do 5 000 mieszkańców + 3 pracowników też daje 556 zł. Równie mylące jest myślenie, że skoro obaj ponieśli stratę, to nie zapłacą podatku. Przy podatku dochodowym liczonym od dochodu strata rzeczywiście ma duże znaczenie, ale karta podatkowa jest ryczałtową formą opodatkowania. Urząd ustala stałą kwotę podatku według tabeli, a nie według rzeczywistego zysku lub straty. Z mojego doświadczenia uczniowie często automatycznie kojarzą podatek z dochodem, co jest logiczne, ale tutaj akurat prowadzi na manowce. Dobra praktyka przy takich zadaniach jest prosta: najpierw ustalić rodzaj działalności, potem liczbę pracowników, potem właściwy przedział liczby mieszkańców, a dopiero na końcu odczytać stawkę z tabeli. Nie dopowiadamy też danych, których nie ma w treści, na przykład ulg czy odliczeń.