Kierownictwo piekarni zdecydowało o kompensacie niedoboru mąki wrocławskiej nadwyżką mąki poznańskiej. Korzystając z tabeli określ wartość kompensaty.
| Materiały | Stan według | |||
|---|---|---|---|---|
| ewidencji księgowej | spisu z natury | |||
| ilość | cena | ilość | cena | |
| mąka wrocławska | 1 000 kg | 1 zł/ kg | 900 kg | 1 zł/ kg |
| mąka poznańska | 1 900 kg | 2 zł/ kg | 2 000 kg | 2 zł/ kg |
A. 1 000 zł
B. 100 zł
C. 900 zł
D. 200 zł
Wartość kompensaty wynosi 100 zł, bo w kompensacie niedoborów i nadwyżek inwentaryzacyjnych nie bierze się po prostu całej wartości nadwyżki, tylko ustala część, którą można wzajemnie potrącić. Najpierw liczymy różnice ilościowe. Mąki wrocławskiej według ewidencji było 1 000 kg, a spis z natury wykazał 900 kg, więc powstał niedobór 100 kg. Jej cena to 1 zł/kg, czyli niedobór ma wartość 100 zł. Mąki poznańskiej według ewidencji było 1 900 kg, a faktycznie 2 000 kg, więc jest nadwyżka 100 kg. Jej wartość według ceny 2 zł/kg to 200 zł. Przy kompensacie stosuje się ilość możliwą do skompensowania, czyli 100 kg, oraz niższą cenę z porównywanych materiałów, czyli 1 zł/kg. Dlatego 100 kg × 1 zł/kg = 100 zł. Moim zdaniem to bardzo praktyczna zasada, bo chroni przed sztucznym zawyżaniem rozliczenia. W magazynie i rachunkowości takie kompensaty powinny być dobrze udokumentowane, np. w protokole komisji inwentaryzacyjnej, z uzasadnieniem, że towary są podobne i mogło dojść do pomyłki przy wydaniu albo oznaczeniu.
W tym zadaniu łatwo pomylić kompensatę z wartością zapasu albo z pełną wartością nadwyżki. Kwota 900 zł oznacza wartość faktycznie stwierdzonej mąki wrocławskiej podczas spisu z natury: 900 kg × 1 zł/kg. To jest stan rzeczywisty jednego materiału, a nie wartość różnicy inwentaryzacyjnej. W inwentaryzacji interesuje nas odchylenie między ewidencją księgową a spisem, czyli tutaj brakujące 100 kg mąki wrocławskiej. Kwota 200 zł wynika z nadwyżki mąki poznańskiej: 100 kg × 2 zł/kg. Jest to wartość nadwyżki, ale nie pełna wartość kompensaty, bo przy kompensowaniu niedoboru nadwyżką podobnego materiału stosuje się ostrożne podejście: kompensuje się mniejszą ilość i niższą cenę jednostkową. Dzięki temu rozliczenie nie zawyża wartości potrącenia, co jest zgodne z dobrą praktyką rachunkową i zasadą ostrożności. Kwota 1 000 zł to z kolei wartość mąki wrocławskiej według ewidencji księgowej, czyli 1 000 kg × 1 zł/kg. To też nie jest niedobór, tylko wartość zapasu zapisanego w księgach przed rozliczeniem spisu. Typowy błąd polega na tym, że ktoś patrzy na jedną komórkę tabeli, zamiast porównać dane ewidencyjne z rzeczywistymi. W praktyce magazynowej zawsze trzeba ustalić: co jest niedoborem, co jest nadwyżką, jaka ilość może być skompensowana i według jakiej ceny. Dopiero wtedy powstaje prawidłowa wartość kompensaty, czyli 100 zł.