Które stawki podatku VAT zastosowano do poszczególnych towarów ujętych na fakturze?
Fragment faktury
| Lp. | Nazwa towaru | J.m. | Ilość | Cena jednostkowa netto (zł) | Wartość netto (zł) | Stawka VAT (%) | Kwota VAT (zł) | Wartość brutto (zł) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. | Cukier biały | kg | 200 | 4,00 | 800,00 | …… | 64,00 | 864,00 |
| 2. | Kakao | szt. | 150 | 24,00 | 3 600,00 | …… | 828,00 | 4 428,00 |
| 3. | Brzoskwinie | kg | 100 | 4,80 | 480,00 | …… | 24,00 | 504,00 |
| Razem | 4 880,00 | X | 916,00 | 5 796,00 |
A. Cukier i brzoskwinie – 8%, kakao – 23%
B. Cukier i brzoskwinie – 5%, kakao – 23%
C. Cukier – 8%, kakao – 23%, brzoskwinie – 5%
D. Cukier – 5%, kakao – 23%, brzoskwinie – 8%
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2020 (arkusz A.35-SG-20.06): Cytryny (8% w arkuszu) zastąpiono cukrem: od 1.07.2020 owoce cytrusowe mają stawkę 5%, a cukier 8% (załącznik nr 3 do ustawy o VAT).
W tej fakturze stawkę VAT ustala się nie po samej nazwie towaru, tylko przez porównanie kwoty VAT z wartością netto. Czyli liczymy: kwota VAT ÷ wartość netto × 100%. Dla cukru: 64,00 ÷ 800,00 × 100% = 8%, więc cukier ma stawkę 8%. Dla kakao: 828,00 ÷ 3 600,00 × 100% = 23%, czyli zastosowano podstawową stawkę VAT. Dla brzoskwiń: 24,00 ÷ 480,00 × 100% = 5%, więc tu mamy obniżoną stawkę. Można to też sprawdzić przez wartość brutto: netto + VAT = brutto, np. 480,00 + 24,00 = 504,00. Moim zdaniem to bardzo praktyczne zadanie, bo na fakturach często trzeba umieć szybko wychwycić, czy stawka i kwota podatku są ze sobą zgodne. W księgowości i rozliczeniach VAT dobra praktyka jest taka, żeby kontrolować nie tylko sumę faktury, ale też każdą pozycję osobno. Różne towary mogą mieć różne stawki VAT, nawet jeśli znajdują się na jednej fakturze. Dlatego poprawny zestaw to: cukier – 8%, kakao – 23%, brzoskwinie – 5%.
Błędne odpowiedzi wynikają głównie z pomylenia stawek obniżonych oraz z założenia, że podobne towary spożywcze muszą mieć taką samą stawkę VAT. W praktyce podatkowej tak to nie działa. Na fakturze każda pozycja powinna być sprawdzana oddzielnie, bo podatek VAT nalicza się od konkretnej wartości netto danego towaru. Najpewniejsza metoda to obliczenie relacji: kwota VAT ÷ wartość netto × 100%. Jeśli przy cukrze przyjmiemy 5%, to podatek wyniósłby 40,00 zł, a na fakturze jest 64,00 zł. To od razu pokazuje niezgodność. Przy brzoskwiniach stawka 8% dałaby 38,40 zł podatku, a w dokumencie widnieje 24,00 zł, więc taka interpretacja też odpada. Kakao ma 828,00 zł VAT od 3 600,00 zł netto, czyli 23%, i tutaj większość błędnych wariantów akurat dobrze rozpoznaje stawkę podstawową. Problemem jest więc najczęściej zamiana stawek cukru i brzoskwiń albo mechaniczne przypisanie cukrowi i owocom tej samej stawki. Z mojego doświadczenia uczniowie często patrzą tylko na nazwę produktu, a nie na liczby w kolumnach faktury. A w dokumentach księgowych liczby są kluczowe. Dobra praktyka branżowa polega na tym, by najpierw zweryfikować wartość netto, potem kwotę VAT, a na końcu wartość brutto. Dzięki temu można wychwycić pomyłki w stawce, zaokrągleniach albo w samej kwocie podatku.