Na podstawie zamieszczonych danych z listy płac oblicz kwotę do wypłaty pracownikowi za listopad 2026 r.
| Lista płac nr 11/2026 | |
| 1. Płaca podstawowa | 5 000,00 zł |
| 2. Składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika | 685,50 zł |
| 3. Koszty uzyskania przychodów | 250,00 zł |
| 4. Składka na ubezpieczenie zdrowotne (9%) | 388,31 zł |
| 5. Należna zaliczka na podatek dochodowy | 188,00 zł |
| 6. Potrącenia: składka na PZU | 100,00 zł |
| 7. Do wypłaty | .......... |
A. 3 738,19 zł
B. 3 338,19 zł
C. 4 026,50 zł
D. 3 638,19 zł
Kwota do wypłaty wynosi 3 638,19 zł, ponieważ od płacy podstawowej brutto trzeba odjąć te pozycje, które realnie zmniejszają wynagrodzenie pracownika na rękę. Liczymy więc: 5 000,00 zł - 685,50 zł składek społecznych finansowanych przez pracownika - 388,31 zł składki zdrowotnej - 188,00 zł zaliczki na podatek dochodowy - 100,00 zł potrącenia PZU = 3 638,19 zł. Ważne jest to, że koszty uzyskania przychodów w wysokości 250,00 zł nie są potrąceniem z pensji netto. One służą do ustalenia podstawy opodatkowania, czyli pomagają obliczyć zaliczkę na PIT, ale nie odejmuje się ich drugi raz przy wypłacie. Z mojego doświadczenia to jeden z najczęstszych haczyków na listach płac. W praktyce kadrowo-płacowej dobra zasada jest taka: do kwoty netto odejmujemy składki ZUS pracownika, składkę zdrowotną, podatek i dobrowolne lub obowiązkowe potrącenia, np. PZU, alimenty, pożyczki zakładowe. Natomiast elementy kalkulacyjne podatku, jak koszty uzyskania przychodu czy kwota zmniejszająca podatek, wpływają na wyliczenie podatku, ale nie są osobnym przelewem ani potrąceniem z wynagrodzenia.
Przy obliczaniu wynagrodzenia do wypłaty trzeba bardzo pilnować, które pozycje z listy płac są faktycznymi potrąceniami, a które tylko elementami pomocniczymi do obliczenia podatku. Wynik 3 738,19 zł powstaje wtedy, gdy pomija się potrącenie składki PZU. To błąd, bo PZU jest wskazane w liście płac jako potrącenie, więc zmniejsza kwotę przekazywaną pracownikowi. Jeżeli pracownik ma dobrowolną składkę ubezpieczeniową potrącaną z listy, pracodawca wypłaca pensję już po jej odjęciu.
Z kolei zbyt niska kwota, taka jak 3 338,19 zł, sugeruje potrącanie czegoś dodatkowego albo traktowanie kosztów uzyskania przychodów jak normalnego potrącenia z pensji. To częsty błąd myślowy. Koszty uzyskania przychodów nie są pieniędzmi zabieranymi pracownikowi. One zmniejszają podstawę opodatkowania, a ich efekt jest już uwzględniony w należnej zaliczce na podatek dochodowy. Gdy odejmie się je jeszcze raz od wynagrodzenia netto, podwójnie obniża się wypłatę, a to jest niezgodne z logiką listy płac.
Kwota 4 026,50 zł wynika natomiast z pominięcia składki zdrowotnej. Składka zdrowotna 9% jest obowiązkowym obciążeniem pracownika i przy naliczaniu wynagrodzenia netto musi zostać odjęta od brutto, podobnie jak składki społeczne oraz zaliczka PIT. Moim zdaniem najlepiej zapamiętać prosty schemat: brutto minus składki społeczne pracownika, minus zdrowotna, minus podatek, minus inne potrącenia równa się kwota do wypłaty. Koszty podatkowe zostają w części obliczeniowej, nie w części kasowej.
Z kolei zbyt niska kwota, taka jak 3 338,19 zł, sugeruje potrącanie czegoś dodatkowego albo traktowanie kosztów uzyskania przychodów jak normalnego potrącenia z pensji. To częsty błąd myślowy. Koszty uzyskania przychodów nie są pieniędzmi zabieranymi pracownikowi. One zmniejszają podstawę opodatkowania, a ich efekt jest już uwzględniony w należnej zaliczce na podatek dochodowy. Gdy odejmie się je jeszcze raz od wynagrodzenia netto, podwójnie obniża się wypłatę, a to jest niezgodne z logiką listy płac.
Kwota 4 026,50 zł wynika natomiast z pominięcia składki zdrowotnej. Składka zdrowotna 9% jest obowiązkowym obciążeniem pracownika i przy naliczaniu wynagrodzenia netto musi zostać odjęta od brutto, podobnie jak składki społeczne oraz zaliczka PIT. Moim zdaniem najlepiej zapamiętać prosty schemat: brutto minus składki społeczne pracownika, minus zdrowotna, minus podatek, minus inne potrącenia równa się kwota do wypłaty. Koszty podatkowe zostają w części obliczeniowej, nie w części kasowej.