Na podstawie zamieszczonego fragmentu listy płac oblicz łączną kwotę fakultatywnych potrąceń z wynagrodzenia pracownika.
Lista płac (fragment)
| Należna zaliczka na podatek dochodowy | 240,00 zł |
| Składka na ubezpieczenie zdrowotne (9%) | 427,14 zł |
| Składka na grupowe ubezpieczenie na życie | 65,00 zł |
| Składka na związki zawodowe | 42,00 zł |
A. 282,00 zł
B. 347,00 zł
C. 305,00 zł
D. 107,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2020 (arkusz A.35-SG-20.06): Stawki, druki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Kwota 107,00 zł wynika z prawidłowego odróżnienia potrąceń obowiązkowych od fakultatywnych. W liście płac potrącenia fakultatywne to takie, które nie wynikają bezpośrednio z ustawowego obowiązku podatkowo-składkowego, tylko najczęściej z decyzji pracownika, jego zgody albo przynależności do danej organizacji. W tym przykładzie są to: składka na grupowe ubezpieczenie na życie 65,00 zł oraz składka na związki zawodowe 42,00 zł. Razem: 65,00 zł + 42,00 zł = 107,00 zł. Należna zaliczka na podatek dochodowy oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne to potrącenia publicznoprawne, czyli obowiązkowe przy naliczaniu wynagrodzenia. W praktyce kadrowo-płacowej takie rozróżnienie jest bardzo ważne, bo od niego zależy poprawność listy płac, kwoty do wypłaty i dokumentacji pracowniczej. Moim zdaniem to jedno z tych zadań, gdzie nie liczy się samo dodawanie, ale dobre czytanie opisów pozycji na liście płac.
W tym zadaniu łatwo pomylić potrącenia fakultatywne z każdą kwotą, która po prostu zmniejsza wynagrodzenie netto. To jest dość typowy błąd na listach płac. Nie każde potrącenie widoczne w zestawieniu ma ten sam charakter prawny. Zaliczka na podatek dochodowy jest potrąceniem obowiązkowym, wynikającym z przepisów podatkowych, więc nie można jej doliczać do potrąceń dobrowolnych. Podobnie składka zdrowotna ma charakter publicznoprawny i jest elementem standardowego rozliczenia wynagrodzenia, a nie decyzją pracownika podejmowaną według uznania. Kwoty 282,00 zł, 305,00 zł lub 347,00 zł powstają wtedy, gdy do składek dobrowolnych dołącza się zaliczkę na podatek dochodowy albo miesza się różne grupy potrąceń. To prowadzi do błędnej klasyfikacji, nawet jeśli samo dodawanie jest wykonane poprawnie. W kadrach i płacach trzeba najpierw ustalić rodzaj składnika, a dopiero potem wykonywać obliczenia. Fakultatywne są tu tylko składka na grupowe ubezpieczenie na życie oraz składka na związki zawodowe, bo wynikają z dodatkowej zgody, deklaracji albo przynależności pracownika. Dlatego poprawna suma to 65,00 zł + 42,00 zł = 107,00 zł. Z mojego doświadczenia takie zadania dobrze uczą ostrożności: lista płac wygląda jak tabelka z liczbami, ale za każdą liczbą stoi konkretna podstawa prawna albo organizacyjna.