Dział księgowości Przedsiębiorstwa Odzieżowego prowadzi ewidencję materiałów w systemie cen zmiennych. Przeanalizuj zapisy w ewidencji analitycznej i wskaż, jaką metodę zastosowano przy wycenie dowodu Rw - 1 Rozchód wewnętrzny.
| Kartoteka ilościowo-wartościowa – tkanina jedwabna (metry) | |||||||||
| Lp. | Cena (zł) | Dowód | Treść | Przychód (m) | Rozchód (m) | Stan (m) | Przychód (zł) | Rozchód (zł) | Stan (zł) |
| 1 | 50,00 | Pz - 1 | Przyjęcie | 100 | 100 | 5 000,00 | 5 000,00 | ||
| 2 | 60,00 | Pz - 2 | Przyjęcie | 200 | 300 | 12 000,00 | 17 000,00 | ||
| 3 | 55,00 | Pz - 3 | Przyjęcie | 300 | 600 | 16 500,00 | 33 500,00 | ||
| 4 | Rw - 1 | Rozchód do produkcji | 250 | 350 | 14 000,00 | 19 500,00 | |||
A. LOFO - rozpoczynając od ceny najniższej.
B. HIFO - rozpoczynając od ceny najwyższej.
C. FIFO - rozpoczynając od ceny dostawy najwcześniejszej.
D. LIFO - rozpoczynając od ceny ostatniej dostawy.
W tej kartotece zastosowano metodę FIFO, czyli rozchód materiałów wycenia się od najwcześniej przyjętej dostawy. Widać to bardzo dobrze po wartości dowodu Rw - 1. Do produkcji wydano 250 m tkaniny. Najpierw rozchodowane zostało 100 m z pierwszej dostawy po 50,00 zł, czyli 5 000,00 zł. Brakujące 150 m pobrano z drugiej dostawy po 60,00 zł, czyli 9 000,00 zł. Razem daje to 14 000,00 zł, dokładnie tyle, ile pokazano w kolumnie rozchód wartościowy. Po tej operacji w magazynie zostaje 50 m z dostawy po 60,00 zł, czyli 3 000,00 zł, oraz 300 m z dostawy po 55,00 zł, czyli 16 500,00 zł. Stan końcowy wynosi więc 19 500,00 zł. To potwierdza FIFO bez większych wątpliwości. W praktyce magazynowej ta metoda jest często stosowana przy materiałach, które powinny schodzić zgodnie z kolejnością przyjęcia, np. tkaniny, żywność, chemikalia czy elementy z ryzykiem starzenia się. Moim zdaniem jest to też najłatwiejsza metoda do kontroli, bo logicznie łączy dokumenty Pz i Rw z faktycznym ruchem zapasu. W rachunkowości ważne jest, żeby przyjęta metoda była stosowana konsekwentnie, zgodnie z polityką rachunkowości jednostki i zasadą ciągłości.
Przy tym zadaniu łatwo pomylić samą nazwę metody z tym, jak zachowuje się wartość rozchodu w tabeli. Kluczowe jest sprawdzenie, z których warstw cenowych złożono kwotę 14 000,00 zł dla dowodu Rw - 1. Jeżeli ktoś wybiera LOFO, zakłada rozchód od najniższej ceny. Wtedy najpierw zeszłoby 100 m po 50,00 zł, a następnie 150 m po 55,00 zł, co dałoby 13 250,00 zł, a nie 14 000,00 zł. Taki wynik nie zgadza się z kartoteką. HIFO działa odwrotnie, czyli rozpoczyna od ceny najwyższej. W tym przypadku najpierw pobrano by materiał po 60,00 zł, a dopiero potem ewentualnie z innych dostaw, więc rozchód również miałby inną wartość. LIFO też nie pasuje, bo oznacza rozchodowanie od ostatniej dostawy, czyli od Pz - 3 po 55,00 zł. Gdyby wydano 250 m z ostatniej partii po 55,00 zł, wartość rozchodu wyniosłaby 13 750,00 zł. Częsty błąd polega na tym, że patrzy się tylko na ceny: 50, 60, 55 i próbuje zgadnąć metodę po najwyższej albo najniższej stawce. W ewidencji materiałów trzeba jednak przeanalizować całą strukturę: ilość rozchodu, ceny poszczególnych dostaw i stan końcowy. Dopiero wtedy widać, że 14 000,00 zł powstało z 100 m po 50,00 zł oraz 150 m po 60,00 zł. To jest klasyczny układ FIFO, czyli najpierw wychodzi to, co najwcześniej weszło do magazynu. W dobrych praktykach księgowych taka analiza warstw zapasu jest podstawą poprawnej wyceny rozchodu materiałów i późniejszego ustalenia kosztu zużycia w produkcji.