Ilość materiału wchodzącego w skład gotowej jednostki wyrobu określa norma
A. techniczna.
B. teoretyczna.
C. procesu.
D. wydajności.
Norma teoretyczna określa ilość materiału, która wchodzi w skład gotowej jednostki wyrobu, czyli tę część materiału, która faktycznie znajduje się w produkcie końcowym. To ważne rozróżnienie, bo w produkcji zużywa się zwykle więcej materiału niż finalnie trafia do wyrobu. Są odpady, ubytki technologiczne, ścinki, straty przy obróbce albo brak produkcyjny. Norma teoretyczna pokazuje więc czyste, konstrukcyjne zapotrzebowanie materiałowe na jedną sztukę wyrobu. Przykład: jeśli do uszycia jednej koszuli w gotowym wyrobie znajduje się 1,4 m tkaniny, to właśnie ta wartość jest normą teoretyczną. W praktyce magazyn i produkcja muszą jeszcze uwzględnić normę techniczną, która obejmuje dodatkowe zużycie wynikające z procesu technologicznego. Moim zdaniem to jedno z tych pojęć, które bardzo pomaga ogarnąć kalkulację kosztów materiałowych, bo oddziela skład wyrobu od realnego zużycia na hali produkcyjnej. W dobrych praktykach gospodarki materiałowej normy te wykorzystuje się przy planowaniu zapasów, kalkulacji kosztu jednostkowego, kontroli zużycia materiałów oraz analizie odchyleń między planem a wykonaniem.
W tym pytaniu trzeba dobrze odróżnić normę opisującą skład gotowego wyrobu od norm związanych z organizacją produkcji i efektywnością procesu. Norma techniczna bywa często mylona z teoretyczną, bo też dotyczy materiałów. Jednak norma techniczna uwzględnia nie tylko materiał zawarty w gotowym produkcie, ale również straty i ubytki technologiczne, na przykład ścinki blachy, odpady tkaniny, pył powstający przy szlifowaniu czy materiał zużyty przy ustawianiu maszyny. Czyli mówi raczej o tym, ile materiału trzeba pobrać z magazynu, żeby wytworzyć jednostkę produktu w normalnych warunkach produkcyjnych. Norma procesu odnosi się bardziej do przebiegu czynności technologicznych, organizacji pracy, parametrów operacji albo kolejności działań. Nie określa ona bezpośrednio ilości materiału wchodzącego w skład wyrobu gotowego. Norma wydajności natomiast wiąże się z efektywnością pracy, maszyn lub stanowisk, czyli z tym, ile można wykonać w określonym czasie, a nie z zawartością materiałową produktu. Typowy błąd polega na tym, że ktoś widzi słowo „materiał” i od razu wybiera normę techniczną, bo brzmi najbardziej produkcyjnie. Z mojego doświadczenia to jest całkiem częsta pułapka. Trzeba zapamiętać prostą zasadę: norma teoretyczna mówi, co jest w wyrobie, a norma techniczna mówi, ile realnie trzeba zużyć, żeby ten wyrób powstał. To rozróżnienie jest bardzo praktyczne przy planowaniu zakupów, rozliczaniu magazynu i kontroli kosztów produkcji.