Na zamieszczonym schemacie przedstawiono poziomy zapasów materiałów utrzymywane w Przedsiębiorstwie Produkcyjnym ZEFIR sp. z o.o. dla zachowania ciągłości produkcji. Ustal normę zapasu.
A. 280 szt.
B. 250 szt.
C. 60 szt.
D. 220 szt.
Norma zapasu wynosi 280 szt., ponieważ trzeba ją obliczyć z zależności podanych pod schematem, a nie tylko odczytać jedną wartość z wykresu. Na rysunku zapas maksymalny wynosi 500 szt., a zapas minimalny 60 szt. Najpierw ustalamy zapas bieżący: Zb = Zmax - Zmin, czyli 500 szt. - 60 szt. = 440 szt. Następnie stosujemy wzór na normę zapasu: Ns = Zmin + 1/2 × Zb. Po podstawieniu mamy: 60 szt. + 1/2 × 440 szt. = 60 szt. + 220 szt. = 280 szt. W praktyce taka norma oznacza przeciętny, planowany poziom materiałów, jaki firma powinna utrzymywać, żeby produkcja szła płynnie, ale żeby nie zamrażać za dużo pieniędzy w magazynie. Moim zdaniem to bardzo życiowy przykład, bo w magazynie nie chodzi tylko o to, żeby mieć dużo towaru. Trzeba mieć go tyle, żeby uniknąć przestojów, a jednocześnie kontrolować koszty składowania, ubezpieczenia, strat i starzenia się materiałów. Dobra praktyka gospodarki magazynowej polega właśnie na rozróżnianiu zapasu minimalnego, maksymalnego, bieżącego i normatywnego.
W tym zadaniu łatwo pomylić normę zapasu z innymi poziomami zapasu pokazanymi na schemacie. Wartość 60 szt. to zapas minimalny, czyli rezerwa bezpieczeństwa utrzymywana po to, aby przedsiębiorstwo nie przerwało produkcji, gdy dostawa się opóźni albo zużycie materiałów będzie trochę większe niż zwykle. Nie jest to norma zapasu, bo norma obejmuje nie tylko tę rezerwę, ale także przeciętną część zapasu bieżącego. Z kolei 220 szt. powstaje jako połowa zapasu bieżącego, bo zapas bieżący wynosi 500 szt. - 60 szt. = 440 szt. Sama połowa tego zapasu nie wystarcza, ponieważ we wzorze trzeba jeszcze dodać zapas minimalny. To typowy błąd: ktoś dobrze liczy część działania, ale pomija składnik zabezpieczający. Wartość 250 szt. może wynikać z uproszczonego uśredniania albo patrzenia na wykres trochę na oko, np. jako połowa 500 szt. Takie podejście jest niepoprawne, bo ignoruje fakt, że zapas nie spada do zera, tylko do poziomu minimalnego 60 szt. W gospodarce magazynowej standardowo oddziela się zapas maksymalny od minimalnego i dopiero z tej różnicy wyznacza zapas bieżący. Dopiero potem liczy się normę zapasu: Ns = Zmin + 1/2 × Zb. Dlatego właściwy wynik to 280 szt. Z mojego doświadczenia najbezpieczniej jest zawsze najpierw podpisać dane z wykresu, a dopiero potem podstawiać je do wzoru, bo wtedy mniej rzeczy się miesza.