Fragment listy płac zawiera następujące dane. Podstawa obliczenia miesięcznej zaliczki na podatek dochodowy (po zaokrągleniu) wynosi
| Wyszczególnienie | Kwota |
| Ogółem przychód | 5 000,00 zł |
| Składka emerytalna | 488,00 zł |
| Składka rentowa | 75,00 zł |
| Składka chorobowa | 122,50 zł |
| Razem składki na ubezpieczenia społeczne | 685,50 zł |
| Koszty uzyskania przychodu | 250,00 zł |
| Kwota zmniejszająca podatek | 300,00 zł |
A. 5 000,00 zł
B. 4 750,00 zł
C. 4 314,50 zł
D. 4 065,00 zł
Podstawa obliczenia miesięcznej zaliczki na podatek dochodowy przy wynagrodzeniu ze stosunku pracy to nie jest kwota brutto, tylko przychód pomniejszony o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika oraz o koszty uzyskania przychodu. W tym przykładzie liczymy więc: 5 000,00 zł − 685,50 zł − 250,00 zł = 4 064,50 zł. Następnie podstawę opodatkowania zaokrągla się do pełnych złotych zgodnie z zasadą podatkową: końcówki wynoszące 50 gr i więcej podwyższa się do pełnego złotego. Dlatego 4 064,50 zł daje 4 065,00 zł. Ważne jest też to, że kwota zmniejszająca podatek, tutaj 300,00 zł, nie obniża podstawy opodatkowania. Ona jest stosowana dopiero później, przy obliczaniu samej zaliczki na podatek. Moim zdaniem to jeden z częstszych momentów, gdzie łatwo się pomylić na liście płac, bo w tabeli są różne kwoty obok siebie, ale nie każda służy do tego samego etapu obliczeń. W praktyce kadrowo-płacowej dobra zasada jest taka: najpierw ustalasz podstawę podatku, potem liczysz podatek według skali, a dopiero potem uwzględniasz pomniejszenia podatku, jeśli pracownik ma do nich prawo.
Przy tym zadaniu najważniejsze jest rozróżnienie, co obniża podstawę opodatkowania, a co działa dopiero na późniejszym etapie obliczania zaliczki. Jeśli ktoś przyjmuje 5 000,00 zł jako podstawę, to tak naprawdę bierze sam przychód brutto, bez potrącenia składek społecznych i kosztów uzyskania przychodu. To jest typowy błąd, bo wynagrodzenie brutto wygląda jak punkt wyjścia, ale w podatku dochodowym nie jest jeszcze właściwą podstawą do naliczenia zaliczki. Kwota 4 314,50 zł powstaje po odjęciu wyłącznie składek społecznych: 5 000,00 zł − 685,50 zł. Brakuje tu jeszcze kosztów uzyskania przychodu, które przy umowie o pracę standardowo obniżają dochód do opodatkowania. Z kolei 4 750,00 zł wynikałoby z odjęcia tylko kosztów uzyskania przychodu od przychodu brutto, czyli bez uwzględnienia składek emerytalnej, rentowej i chorobowej. To też nie jest poprawne, bo składki społeczne finansowane przez pracownika są odliczane przed ustaleniem podstawy podatku. Nie należy też mieszać do tego kwoty zmniejszającej podatek. Ona nie jest kosztem, nie jest składką i nie zmniejsza podstawy opodatkowania. W praktyce płacowej działa dopiero po wyliczeniu podatku według stawki. Poprawny tok rozumowania to: przychód brutto minus składki społeczne minus koszty uzyskania przychodu, a potem zaokrąglenie do pełnych złotych. Tutaj 4 064,50 zł zaokrągla się do 4 065,00 zł, bo 50 gr podwyższa końcówkę do pełnego złotego.