W salonie sprzedaży RTV w wyniku inwentaryzacji stwierdzono niedobór 5 szt. telewizorów w cenie zakupu 1 000 zł/szt. Marża realizowana na wartości sprzedaży wynosi 20% ceny zakupu. Niedobór został uznany za zawiniony przez pracownika i będzie potrącany z jego comiesięcznego wynagrodzenia przez jeden rok w równych ratach. Pracownik zostanie obciążony za powstały niedobór wartością towaru w cenie sprzedaży. Jaka kwota zostanie odliczona w pierwszym miesiącu?
A. 500 zł
B. 600 zł
C. 1 000 zł
D. 1 200 zł
Kwota 500 zł wynika z tego, że pracownik ma zostać obciążony wartością niedoboru w cenie sprzedaży, a nie tylko w cenie zakupu. Najpierw ustalamy wartość jednego telewizora dla obciążenia: cena zakupu to 1 000 zł, a marża wynosi 20% ceny zakupu, czyli 200 zł. Cena sprzedaży jednego telewizora wynosi więc 1 200 zł. Niedobór dotyczy 5 sztuk, zatem łączna wartość niedoboru w cenie sprzedaży to 5 × 1 200 zł = 6 000 zł. Ponieważ potrącenie ma być rozłożone na jeden rok, czyli 12 równych miesięcznych rat, miesięczna rata wyniesie 6 000 zł ÷ 12 = 500 zł. W praktyce taka kalkulacja jest ważna przy rozliczaniu niedoborów zawinionych, bo trzeba dokładnie rozróżnić wartość magazynową towaru od wartości, którą pracownik ma pokryć. Z mojego doświadczenia to właśnie pomylenie ceny zakupu z ceną sprzedaży robi tu największe zamieszanie. Dobra praktyka w handlu i rachunkowości magazynowej jest taka, żeby każdy niedobór był udokumentowany protokołem inwentaryzacyjnym, wyceniony według przyjętych zasad oraz powiązany z decyzją o odpowiedzialności materialnej pracownika. W kadrach trzeba jeszcze pilnować, aby potrącenia z wynagrodzenia były zgodne z przepisami prawa pracy i odpowiednio ujęte na liście płac.
W tym zadaniu łatwo dojść do złej kwoty, jeżeli pominie się któryś etap kalkulacji albo pomiesza się pojęcia ceny zakupu, ceny sprzedaży i raty miesięcznej. Sama wartość zakupu brakujących telewizorów to 5 × 1 000 zł = 5 000 zł, ale treść wyraźnie mówi, że pracownik zostanie obciążony wartością towaru w cenie sprzedaży. To oznacza, że do ceny zakupu trzeba doliczyć marżę. Marża 20% od ceny zakupu daje 200 zł na jednej sztuce, więc cena sprzedaży jednej sztuki wynosi 1 200 zł. Gdy ktoś wybiera 1 000 zł, najczęściej patrzy tylko na cenę zakupu jednej sztuki i nie uwzględnia ani liczby brakujących telewizorów, ani rozłożenia obciążenia na raty. Kwota 1 200 zł to cena sprzedaży jednej sztuki, ale nie jest to jeszcze rata miesięczna. Ona pokazuje tylko, ile wart jest jeden brakujący telewizor po doliczeniu marży. Z kolei 600 zł mogłoby wynikać z myślenia typu: łączna cena zakupu 5 000 zł plus coś od marży, a potem uproszczony podział, ale taki rachunek nie trzyma się danych z zadania. Poprawna ścieżka jest taka: ustalić cenę sprzedaży jednej sztuki, przemnożyć przez 5 sztuk niedoboru, a dopiero na końcu podzielić przez 12 miesięcy. W realnej pracy magazyniera, sprzedawcy czy księgowego kolejność działań ma duże znaczenie, bo inaczej lista płac pokaże nieprawidłowe potrącenie. Moim zdaniem to dobre zadanie, bo sprawdza nie tylko liczenie procentów, ale też czy ktoś rozumie sens dokumentów inwentaryzacyjnych i odpowiedzialności materialnej pracownika.