W kwietniu przyjęto do magazynu na podstawie dowodów Pz następujące ilości kremu Victoria: - Pz 1/2016 - 900 szt. kremu Victoria po 6,00 zł/szt. - Pz 2/2016 - 500 szt. kremu Victoria po 5,00 zł/szt. - Pz 3/2016 - 600 szt. kremu Victoria po 6,00 zł/szt. Ile wyniesie przeciętna cena kremu Victoria znajdującego się w magazynie?
A. 5,67 zł
B. 6,00 zł
C. 5,75 zł
D. 5,00 zł
W tym zadaniu trzeba policzyć przeciętną cenę zapasu, czyli średnią ważoną cenę zakupu kremu Victoria. Nie wystarczy popatrzeć na same ceny z dokumentów Pz, bo każda dostawa miała inną ilość sztuk. W magazynie i rachunkowości zapasów bardzo ważna jest wartość całego przyjęcia, a dopiero potem przeliczenie jej na jedną sztukę. Liczymy więc: 900 szt. × 6,00 zł = 5 400 zł, 500 szt. × 5,00 zł = 2 500 zł, 600 szt. × 6,00 zł = 3 600 zł. Razem w magazynie jest 2 000 sztuk kremu, a ich łączna wartość wynosi 11 500 zł. Przeciętna cena to 11 500 zł ÷ 2 000 szt. = 5,75 zł/szt. Moim zdaniem to jeden z bardziej praktycznych przykładów z gospodarki magazynowej, bo podobne obliczenia robi się przy wycenie rozchodu materiałów, towarów albo produktów. Dokument Pz, czyli przyjęcie zewnętrzne, zwiększa stan magazynowy i wartość zapasu, dlatego trzeba go dobrze ująć ilościowo i wartościowo. Dobra praktyka branżowa jest taka, żeby zawsze rozdzielać: ilość, cenę jednostkową i wartość dostawy. Dopiero z tych danych można wyznaczyć cenę przeciętną, zgodną z zasadą ostrożnej i rzetelnej ewidencji zapasów.
W tym zadaniu łatwo pomylić przeciętną cenę magazynową ze zwykłym spojrzeniem na pojedynczą cenę zakupu. Cena 5,00 zł wynikałaby z przyjęcia tylko najtańszej dostawy, ale to nie pokazuje rzeczywistej wartości zapasu. W magazynie znajduje się przecież nie tylko 500 sztuk kupionych po 5,00 zł, ale także dwie większe partie po 6,00 zł. Takie podejście zaniżałoby wartość zapasu i mogłoby później zniekształcić koszt własny sprzedaży albo wartość rozchodu materiałów. Z kolei 6,00 zł to cena dwóch dostaw, ale też nie jest poprawna jako cena przeciętna, bo pomija partię kupioną taniej. W praktyce księgowej i magazynowej nie wolno tak sobie odrzucać jednej dostawy tylko dlatego, że jest mniejsza albo ma inną cenę. Najbardziej typowy błąd prowadzi do wyniku 5,67 zł, bo ktoś liczy zwykłą średnią arytmetyczną cen: 6,00 zł, 5,00 zł i 6,00 zł. To wygląda logicznie na pierwszy rzut oka, ale jest niepełne. Każda cena powinna mieć wagę równą ilości sztuk z danej dostawy. Inaczej traktujemy dostawę 900 sztuk tak samo jak dostawę 500 sztuk, a to w magazynie nie ma sensu. Poprawne rozumowanie opiera się na wartości wszystkich przyjęć Pz: najpierw ilość razy cena jednostkowa, potem suma wartości, suma ilości i dopiero dzielenie. Z mojego doświadczenia właśnie tu uczniowie najczęściej się śpieszą i biorą średnią z cen, zamiast średniej ważonej. A w ewidencji zapasów szczegóły robią dużą różnicę.